# NABARD Dairy Farming Subsidy 2026: рдЦुрдж рдХा рдбेрдпрд░ी рдлाрд░्рдо рдЦोрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рдоिрд▓ेрдЧी 50% рддрдХ рд╕рдм्рд╕िрдбी! рдЬाрдиें рдиाрдмाрд░्рдб рд▓ोрди рдФрд░ рдЖрд╡ेрджрди рдХा рдкूрд░ा рддрд░ीрдХा ЁЯСНЁЯТп ।
рднाрд░рдд рдоें рджूрдз рдФрд░ рджूрдз рд╕े рдмрдиे рдЙрдд्рдкाрджों (рджрд╣ी, рдкрдиीрд░, рдШी, рдоाрд╡ा) рдХी рдоांрдЧ рд╕ाрд▓ рдХे 365 рджिрди рдмрдиी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдпрд╣ी рд╡рдЬрд╣ рд╣ै рдХि рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЦेрддी рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдбेрдпрд░ी рдлाрд░्рдоिंрдЧ (Dairy Farming) рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ़्рдпाрджा рдоुрдиाрдлा рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рдмिрдЬрдиेрд╕ рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै। рдПрдХ рд╕рд╣ी рддрд░ीрдХे рд╕े рдЪрд▓ाрдпा рдЧрдпा рдбेрдпрд░ी рдлाрд░्рдо рдХिрд╕ाрди рдХो рд╣рд░ рдорд╣ीрдиे ₹50,000 рд╕े рд▓ेрдХрд░ ₹1,50,000 рддрдХ рдХी рдкрдХ्рдХी рдФрд░ рд╕्рдеिрд░ рдХрдоाрдИ рджे рд╕рдХрддा рд╣ै।
рд▓ेрдХिрди 5 рд╕े 10 рджुрдзाрд░ू рдЧाрдп рдпा рднैंрд╕ рдХा рдПрдХ рдЖрдзुрдиिрдХ рдбेрдпрд░ी рдлाрд░्рдо рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдоें ₹5 рд▓ाрдЦ рд╕े ₹15 рд▓ाрдЦ рддрдХ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрддी рдкूंрдЬी (Capital) рдХी рдЬ़рд░ूрд░рдд рд╣ोрддी рд╣ै। рд╢ेрдб рдиिрд░्рдоाрдг, рдоिрд▓्рдХिंрдЧ рдорд╢ीрди, рдЪाрд░े рдХी рдХुрдЯ्рдЯी рдорд╢ीрди рдФрд░ рдЕрдЪ्рдЫी рдирд╕्рд▓ рдХे рдкрд╢ु рдЦрд░ीрджрдиे рдХा рдЦрд░्рдЪ рдЙрдаाрдиा рдЖрдо рдХिрд╕ाрди рдХे рд▓िрдП рдЖрд╕ाрди рдирд╣ीं рд╣ोрддा।
рдХिрд╕ाрдиों рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдпुрд╡ाрдУं рдХो рд╕्рд╡рд░ोрдЬрдЧाрд░ (Self-Employment) рд╕े рдЬोрдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХृрд╖ि рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рдмैंрдХ рдоिрд▓рдХрд░ **рдиाрдмाрд░्рдб рдбेрдпрд░ी рдлाрд░्рдоिंрдЧ рдпोрдЬрдиा (NABARD Dairy Entrepreneurship Development Scheme / рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЧोрдХुрд▓ рдоिрд╢рди)** рдЪрд▓ा рд░рд╣े рд╣ैं। рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рдирдпा рдбेрдпрд░ी рдлाрд░्рдо рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдмैंрдХ рд▓ोрди рдХे рд╕ाрде **25% рд╕े рд▓ेрдХрд░ 50% рддрдХ рдХी рднाрд░ी рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕рдм्рд╕िрдбी** рджी рдЬाрддी рд╣ै!
рдЖрдк рдЬाрдиेंрдЧे рдХि 10 рдЧाрдп/рднैंрд╕ рдХी рдбेрдпрд░ी рдкрд░ рдХिрддрдиा рдЦрд░्рдЪ рдЖрддा рд╣ै, рдХिрддрдиी рд╕рдм्рд╕िрдбी рдоिрд▓рддी рд╣ै, рдкाрдд्рд░рддा рдХ्рдпा рд╣ै, рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд░िрдкोрд░्рдЯ (DPR) рдХैрд╕े рдмрдирддी рд╣ै рдФрд░ рдмैंрдХ рдоें рд▓ोрди рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ेрджрди рдХैрд╕े рдХрд░рдиा рд╣ै।
## рдиाрдмाрд░्рдб рдбेрдпрд░ी рдлाрд░्рдоिंрдЧ рдпोрдЬрдиा (NABARD Dairy Scheme) рдХ्рдпा рд╣ै?
Click here - рдбेрдпрд░ी рдлॉрдо рдпोрдЬрдиा
рдиाрдмाрд░्рдб (National Bank for Agriculture and Rural Development) рд╕ीрдзे рддौрд░ рдкрд░ рдХिрд╕ाрди рдХो рдкैрд╕े рдирд╣ीं рджेрддा, рдмрд▓्рдХि рд╡рд╣ рджेрд╢ рдХे рд╡ाрдгिрдЬ्рдпिрдХ рдмैंрдХों (Commercial Banks), рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдмैंрдХों (RRBs) рдФрд░ рд╕рд╣рдХाрд░ी рдмैंрдХों (Cooperative Banks) рдХो рдкुрдирд░्рд╡िрдд्рдд (Refinance) рдФрд░ рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХी рд░ाрд╢ि рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрддा рд╣ै।
рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рджेрд╢ рдоें рджुрдЧ्рдз рдЙрдд्рдкाрджрди рдмрдв़ाрдиा, рдкрд╢ुрдУं рдХी рдирд╕्рд▓ рд╕ुрдзाрд░рдиा рдФрд░ рдЧांрд╡ рдХे рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдЧांрд╡ рдоें рд╣ी рдЕрдкрдиा рдмिрдЬрдиेрд╕ рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрдиा рд╣ै।
рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рдЖрдк рдХेрд╡рд▓ рдкрд╢ु рдЦрд░ीрджрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХाрдоों рдХे рд▓िрдП рднी рд╕рдм्рд╕िрдбी рдФрд░ рд▓ोрди рд▓े рд╕рдХрддे рд╣ैं:
* 2 рд╕े 10 рджुрдзाрд░ू рдкрд╢ुрдУं (рдЧाрдп/рднैंрд╕) рдХी рдЦрд░ीрдж।
* рд╣ाрдЗрдЬीрдиिрдХ рдбेрдпрд░ी рд╢ेрдб (Cattle Shed) рдХा рдиिрд░्рдоाрдг।
* рд╡рд░्рдоीрдХрдо्рдкोрд╕्рдЯ (рдХेрдЪुрдЖ рдЦाрдж) рдкिрдЯ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг।
* рдЪाрд░े рдХी рдХрдЯाрдИ рд╡ाрд▓ी рдХुрдЯ्рдЯी рдорд╢ीрди (Chaff Cutter) рдФрд░ рдоिрд▓्рдХिंрдЧ рдорд╢ीрди рдЦрд░ीрджрдиा।
* рджूрдз рдаंрдбा рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдмрд▓्рдХ рдоिрд▓्рдХ рдХूрд░ (BMC) рдпा рджूрдз рдХी рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдпूрдиिрдЯ рд▓рдЧाрдиा।
## рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХा рдЧрдгिрдд: рдЖрдкрдХो рдХिрддрдиी рдЫूрдЯ (Subsidy) рдоिрд▓ेрдЧी?
рдиाрдмाрд░्рдб рдпोрдЬрдиा рдоें рдЖрд╡ेрджрдХों рдХी рд╢्рд░ेрдгी (Category) рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХा рдк्рд░рддिрд╢рдд рддрдп рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै:
| рдХिрд╕ाрди рдХी рд╢्рд░ेрдгी | рдиाрдмाрд░्рдб рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХा рдк्рд░рддिрд╢рдд | рдмैंрдХ рд▓ोрди рдХा рдк्рд░рддिрд╢рдд | рдХिрд╕ाрди рдХा рдЕрдкрдиा рдЕंрд╢ (Margin Money)
| **рд╕ाрдоाрди्рдп рд╡рд░्рдЧ (General Category)** | **25% рд╕рдм्рд╕िрдбी** | **65%** | **10%** |
| **SC / ST рд╡рд░्рдЧ рдХे рдХिрд╕ाрди** | **33.33% рд╕े 50% рд╕рдм्рд╕िрдбी** | **50% рд╕े 60%** | **10%** |
| **рдорд╣िрд▓ा / рдкрд╣ाрдб़ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдХिрд╕ाрди** | **33.33% рддрдХ рд╕рдм्рд╕िрдбी** | **60%** | **10%** |
### 10 рджुрдзाрд░ू рдкрд╢ुрдУं (рднैंрд╕/рдЧाрдп) рдХी рдбेрдпрд░ी рдХा рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рдЧрдгिрдд:
рдоाрди рд▓ीрдЬिрдП рдЖрдк 10 рдЕрдЪ्рдЫी рдирд╕्рд▓ рдХी рдоुрд░्рд░ाрд╣ рднैंрд╕ рдпा рдПрдЪрдПрдл (HF)/рдЧिрд░ рдЧाрдпों рдХा рдбेрдпрд░ी рдлाрд░्рдо рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं:
* **рдХुрд▓ рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд▓ाрдЧрдд (Project Cost):** рд▓рдЧрднрдЧ **₹10,00,000** (₹10 рд▓ाрдЦ) - рдЬिрд╕рдоें рдкрд╢ु рдЦрд░ीрдж, рд╢ेрдб рдФрд░ рдЙрдкрдХрд░рдг рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।
* **рдХिрд╕ाрди рдХा рдЕрдкрдиा рдпोрдЧрджाрди (10%):** ₹1,00,000 (1 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे)
* **рд╕ाрдоाрди्рдп рд╡рд░्рдЧ рдХे рд▓िрдП рд╕рдм्рд╕िрдбी (25%):** **₹2,50,000** (рдвाрдИ рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे рдХी рд╕ीрдзी рдЫूрдЯ)
* **SC/ST рд╡рд░्рдЧ рдХे рд▓िрдП рд╕рдм्рд╕िрдбी (33.33%):** **₹3,33,300** (рд╕рд╡ा рддीрди рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХी рдЫूрдЯ)
**рдиोрдЯ:**
рдпрд╣ рд╕рдм्рд╕िрдбी 'рдмैрдХ-рдПंрдбेрдб рд╕рдм्рд╕िрдбी' (Back-ended Subsidy) рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рдмैंрдХ рдЖрдкрдХे рд▓ोрди рдЦाрддे рдоें рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХी рд░рдХрдо рдХो рдПрдХ рдЕрд▓рдЧ рд░िрдЬрд░्рд╡ рдлंрдб рдоें рд░рдЦ рджेрддा рд╣ै। рдЬрдм рдЖрдк рд▓ोрди рдХी рдХिрд╢्рддें рд╕рд╣ी рд╕рдордп рдкрд░ рдЪुрдХाрддे рд╣ैं, рддो рдпрд╣ рд╕рдм्рд╕िрдбी рдЖрдкрдХी рдЕंрддिрдо рдХिрд╢्рддों рдоें рдЬрдоा рд╣ोрдХрд░ рд▓ोрди рдХा рдмोрдЭ рдХрдо рдХрд░ рджेрддी рд╣ै।
## рдиाрдмाрд░्рдб рдбेрдпрд░ी рд▓ोрди рдкрд░ рдХिрддрдиा рдм्рдпाрдЬ рд▓рдЧрддा рд╣ै?
рдиाрдмाрд░्рдб рдбेрдпрд░ी рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрди рдкрд░ рдм्рдпाрдЬ рджрд░ें рд╕ंрдмंрдзिрдд рдмैंрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рддрдп рдХी рдЬाрддी рд╣ैं। рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рдпрд╣ рджрд░ **8.5% рд╕े 11% рд╕ाрд▓ाрдиा** рдХे рдмीрдЪ рд╣ोрддी рд╣ै।
рдпрджि рдЖрдк рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рджूрдз рдХी рдмिрдХ्рд░ी рд╕े рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рдкैрд╕ों рд╕े рд▓ोрди рдХी рдХिрд╢्рдд рдЪुрдХाрддे рд╣ैं, рддो рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ें рднी рдХрдИ рдоौрдХों рдкрд░ 2% рд╕े 3% рдХी рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдм्рдпाрдЬ рд╕рд╣ाрдпрддा (Interest Subvention) рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ैं।
## рдпोрдЬрдиा рдХे рд▓िрдП рдкाрдд्рд░рддा рдХी рд╢рд░्рддें (Eligibility)
рдиाрдмाрд░्рдб рдбेрдпрд░ी рдлाрд░्рдоिंрдЧ рдпोрдЬрдиा рдХा рд▓ाрдн рдЙрдаाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ेрджрдХ рдХो рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╢рд░्рддें рдкूрд░ी рдХрд░рдиी рд╣ोंрдЧी:
* рдЖрд╡ेрджрдХ рднाрд░рдд рдХा рд╕्рдеाрдпी рдиिрд╡ाрд╕ी рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдЙрдо्рд░ 18 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП।
* рдХिрд╕ाрди, рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЙрдж्рдпрдоी, рд╕्рд╡рдпं рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕рдоूрд╣ (SHG), рдХिрд╕ाрди рдЙрдд्рдкाрджрдХ рд╕ंрдЧрдарди (FPO) рдФрд░ рджुрдЧ्рдз рд╕рд╣рдХाрд░ी рд╕рдоिрддिрдпां рдЖрд╡ेрджрди рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ैं।
* рдПрдХ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рдПрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕рджрд╕्рдпों рдХो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдбेрдпрд░ी рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рднी рд╕рд╣ाрдпрддा рдоिрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै, рдмрд╢рд░्рддे рдЙрдирдХे рдбेрдпрд░ी рдлाрд░्рдо рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рд╕े рдХрдо рд╕े рдХрдо 500 рдоीрдЯрд░ рдХी рджूрд░ी рдкрд░ рд╣ों।
* рдЖрд╡ेрджрдХ рдХे рдкाрд╕ рдбेрдпрд░ी рд╢ेрдб рдмрдиाрдиे рдФрд░ рдкрд╢ुрдУं рдХो рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдЬрдЧрд╣/рдЬ़рдоीрди рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП (рдЬ़рдоीрди рдЕрдкрдиी рдпा рдХрдо рд╕े рдХрдо 5-7 рд╕ाрд▓ рдХे рдкрдЯ्рдЯे/рд▓ीрдЬ़ рдкрд░ рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП)।
* рдЖрд╡ेрджрдХ рдХा рдХिрд╕ी рднी рдмैंрдХ рдоें рдбिрдл़ॉрд▓्рдЯрд░ (Bank Defaulter) рд░िрдХॉрд░्рдб рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
## рдЬрд░ूрд░ी рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬों рдХी рд╕ूрдЪी (Documents List)
рдбेрдпрд░ी рд▓ोрди рдХा рдЖрд╡ेрджрди рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХाрдЧрдЬाрдд рдХी 2-2 рдлोрдЯोрдХॉрдкी рддैрдпाрд░ рд░рдЦें:
1. **рдЖрд╡ेрджрди рдкрдд्рд░ (Loan Application Form):** рд╕ंрдмंрдзिрдд рдмैंрдХ рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ें।
2. **рдЖрдЗрдбेंрдЯिрдЯी рдк्рд░ूрдл:** рдЖрдзाрд░ рдХाрд░्рдб / рдкैрди рдХाрд░्рдб / рд╡ोрдЯрд░ рдЖрдИрдбी।
3. **рдПрдб्рд░ेрд╕ рдк्рд░ूрдл:** рд░ाрд╢рди рдХाрд░्рдб / рдмिрдЬрд▓ी рдмिрд▓ / рдоूрд▓ рдиिрд╡ाрд╕ рдк्рд░рдоाрдг рдкрдд्рд░।
4. **рдЬ़рдоीрди рдХे рдХाрдЧрдЬ़:** рдЦрддौрдиी/рдлрд░्рдж рдХी рдХॉрдкी рдпा рд▓ीрдЬ рдПрдЧ्рд░ीрдоेंрдЯ (рдпрджि рдЬрдоीрди рдХिрд░ाрдП рдкрд░ рд╣ै)।
5. **рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд░िрдкोрд░्рдЯ (Detailed Project Report - DPR):** рдЬिрд╕рдоें 10 рдкрд╢ुрдУं рдХा рдЦрд░्рдЪ, рджूрдз рдХी рдмिрдХ्рд░ी рдФрд░ рд╕ंрднाрд╡िрдд рдоुрдиाрдлे рдХा рдм्рдпोрд░ा рд╣ो (рдпрд╣ рдХिрд╕ी CA рдпा рдкрд╢ु рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ рд╕े рдмрдирд╡ा рд╕рдХрддे рд╣ैं)।
6. **рдЬाрддि рдк्рд░рдоाрдг рдкрдд्рд░:** SC/ST рд╡рд░्рдЧ рдХे рдЖрд╡ेрджрдХों рдХे рд▓िрдП (33.33% рд╕рдм्рд╕िрдбी рд╣ेрддु)।
7. **рдбेрдпрд░ी рдлाрд░्рдоिंрдЧ рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рд╕рд░्рдЯिрдлिрдХेрдЯ (рдпрджि рд╣ो):** рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ंрд╕्рдеाрди рдпा KVK (рдХृрд╖ि рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХेंрдж्рд░) рд╕े рд▓ी рдЧрдИ 7 рд╕े 15 рджिрдиों рдХी рдбेрдпрд░ी рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рдХा рдк्рд░рдоाрдг рдкрдд्рд░।
8. **рдмैंрдХ рдкाрд╕рдмुрдХ рдФрд░ 4 рдкाрд╕рдкोрд░्рдЯ рд╕ाрдЗрдЬ рдлोрдЯो।**
## рдиाрдмाрд░्рдб рдбेрдпрд░ी рд▓ोрди рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ेрджрди рдХैрд╕े рдХрд░ें? Step-by-Step
рдиाрдмाрд░्рдб рдбेрдпрд░ी рдпोрдЬрдиा рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ेрджрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдмैंрдХ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै। рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рд╕्рдЯेрдк्рд╕ рдХो рдлॉрд▓ो рдХрд░ें:
### рд╕्рдЯेрдк 1: рдбेрдпрд░ी рдлाрд░्рдоिंрдЧ рдХी рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рд▓ें (рд╕рд▓ाрд╣)
рдЖрд╡ेрджрди рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЕрдкрдиे рдЬिрд▓े рдХे **рдХृрд╖ि рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХेंрдж्рд░ (KVK)** рдпा рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рд╡िрднाрдЧ рд╕े 7 рдпा 10 рджिрдиों рдХी рдбेрдпрд░ी рдлाрд░्рдоिंрдЧ рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рдЬ़рд░ूрд░ рд▓ें। рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рд╕рд░्рдЯिрдлिрдХेрдЯ рд╣ोрдиे рд╕े рдмैंрдХ рд▓ोрди рддुрд░ंрдд рдкाрд╕ рдХрд░ рджेрддा рд╣ै।
### рд╕्рдЯेрдк 2: рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд░िрдкोрд░्рдЯ (DPR) рддैрдпाрд░ рдХрд░рд╡ाрдПं
рдЖрдк рдХिрддрдиे рдкрд╢ुрдУं (2, 5 рдпा 10) рдХी рдбेрдпрд░ी рдЦोрд▓рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рдЙрд╕рдХा рдкूрд░ा рд▓ेрдЦा-рдЬोрдЦा (Project Report) рддैрдпाрд░ рдХрд░рд╡ाрдПं। рдЗрд╕рдоें рд╢ेрдб рдиिрд░्рдоाрдг, рдкрд╢ु рдЦрд░ीрдж, рд╣рд░ा рдЪाрд░ा, рджाрдиा рдФрд░ рджूрдз рдмिрдХ्рд░ी рдХा рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рд╣िрд╕ाрдм рд▓िрдЦा рд╣ोрддा рд╣ै।
### рд╕्рдЯेрдк 3: рдирдЬ़рджीрдХी рдмैंрдХ рд╢ाрдЦा рдоें рдЬाрдПं
рдЕрдкрдиे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдХिрд╕ी рднी рд╕рд░рдХाрд░ी рдмैंрдХ (SBI, PNB, Bank of Baroda), рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдмैंрдХ (Gramin Bank) рдпा рдХрдорд░्рд╢िрдпрд▓ рдмैंрдХ рдоें рдЬाрдПं рдЬрд╣ाँ рдЖрдкрдХा рдмрдЪрдд рдЦाрддा рд╣ो।
### рд╕्рдЯेрдк 4: рд▓ोрди рдлॉрд░्рдо рднрд░рдХрд░ рдЬрдоा рдХрд░ें
рдмैंрдХ рдоैрдиेрдЬрд░ рдпा рдХृрд╖ि рдЛрдг рдЕрдзिрдХाрд░ी (Agri Officer) рд╕े рдоिрд▓рдХрд░ рдиाрдмाрд░्рдб рд╕рдм्рд╕िрдбी рд╡ाрд▓ी рдбेрдпрд░ी рдпोрдЬрдиा рдХा рдлॉрд░्рдо рдоांрдЧें। рдлॉрд░्рдо рдоें рдЕрдкрдиी рдЬाрдирдХाрд░ी рднрд░ें, DPR рдФрд░ рд╕рднी рдХाрдЧрдЬाрдд рд╕ंрд▓рдЧ्рди (Attach) рдХрд░рдХे рдЬрдоा рдХрд░ рджें।
### рд╕्рдЯेрдк 5: рдмैंрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рд░्рд╡े рдФрд░ рд▓ोрди рд╕्рд╡ीрдХृрддि (Sanction)
рдмैंрдХ рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ी рдЖрдкрдХे рд╕्рдерд▓/рдЬ़рдоीрди рдХी рдЬांрдЪ рдХрд░рдиे рдЖрдПрдЧा। рд╕рдм рдХुрдЫ рд╕рд╣ी рдкाрдП рдЬाрдиे рдкрд░ рдмैंрдХ рдЖрдкрдХे рд▓ोрди рдХो рдкाрд╕ (Approve) рдХрд░ рджेрдЧा рдФрд░ рдЖрдкрдХो рд▓ोрди рд╕्рд╡ीрдХृрддि рдкрдд्рд░ рдЬाрд░ी рдХрд░ рджेрдЧा।
### рд╕्рдЯेрдк 6: рдиाрдмाрд░्рдб рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХ्рд▓ेрдо
рдЬैрд╕े рд╣ी рдмैंрдХ рд▓ोрди рдХी рдкрд╣рд▓ी рдХिрд╢्рдд рдЬाрд░ी рдХрд░рддा рд╣ै, рдмैंрдХ рдЦुрдж рдиाрдмाрд░्рдб (NABARD) рдХे рдкोрд░्рдЯрд▓ рдкрд░ рдЖрдкрдХी рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХे рд▓िрдП рдХ्рд▓ेрдо рднेрдЬ рджेрддा рд╣ै। рдиाрдмाрд░्рдб рдж्рд╡ाрд░ा рдЬांрдЪ рдХे рдмाрдж рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХी рд░рдХрдо рдЖрдкрдХे рдмैंрдХ рдХे 'Subsidy Reserve Fund Account' рдоें рднेрдЬ рджी рдЬाрддी рд╣ै।
## ⚠️ рдбेрдпрд░ी рдлाрд░्рдо рд╢ुрд░ू рдХрд░рддे рд╕рдордп рдЗрди 3 рдЧрд▓рддिрдпों рд╕े рдмрдЪें!
1. **рдЕрдЪाрдирдХ рдмрд╣ुрдд рдмрдб़े рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╢ुрд░ुрдЖрдд рди рдХрд░ें:** рдпрджि рдЖрдкрдХो рдЕрдиुрднрд╡ рдирд╣ीं рд╣ै, рддो рд╕ीрдзे 20-50 рдкрд╢ुрдУं рд╕े рд╢ुрд░ुрдЖрдд рди рдХрд░ें। рдкрд╣рд▓े 5 рд╕े 10 рдкрд╢ुрдУं рд╕े рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрд░ें рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ рдмрдв़рдиे рдкрд░ рдлाрд░्рдо рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХрд░ें।
2. **рдмिрдиा рдЯैрдЧ рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЬांрдЪ рдХे рдкрд╢ु рди рдЦрд░ीрджें:** рдкрд╢ु рдЦрд░ीрджрддे рд╕рдордп рдЙрдирдХा рдЯीрдХाрдХрд░рдг (Vaccination) рдФрд░ рдмीрдоा (Insurance) рдЬ़рд░ूрд░ рдХрд░рд╡ाрдПं। рд╣рдоेрд╢ा рдЕрдЪ्рдЫी рдирд╕्рд▓ (рдЬैрд╕े рд╕ाрд╣ीрд╡ाрд▓, рдЧिрд░, рдоुрд░्рд░ाрд╣) рдХे рдкрд╢ु рд╣ी рдЪुрдиें।
3. **рд╣рд░े рдЪाрд░े рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдмिрдиा рдбेрдпрд░ी рди рдЦोрд▓ें:** рдбेрдпрд░ी рдоें 70% рдЦрд░्рдЪ рдкрд╢ु рдХे рднोрдЬрди рдкрд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЕрдкрдиे рдЦेрдд рдоें рд╕ाрдЗрд▓ेрдЬ (Silage/рдЕрдЪाрд░) рдФрд░ рд╣рд░ा рдЪाрд░ा рдЙрдЧाрдиे рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЬ़рд░ूрд░ рд░рдЦें, рддрднी рдоुрдиाрдлा рд╣ोрдЧा।
---
---
## рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖
рджूрдз рдХी рдмрдв़рддी рдоांрдЧ рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХे рдЪрд▓рддे **рдиाрдмाрд░्рдб рдбेрдпрд░ी рдлाрд░्рдоिंрдЧ рдпोрдЬрдиा 2025** рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдпुрд╡ाрдУं рдФрд░ рдХिрд╕ाрдиों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдмेрд╣рддрд░ीрди рдмिрдЬрдиेрд╕ рдоॉрдбрд▓ рд╣ै। рдпрд╣ рдпोрдЬрдиा рди рдХेрд╡рд▓ рдЖрдкрдХो рдЖрд░्рдеिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдордЬрдмूрдд рдмрдиाрддी рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЖрдкрдХे рдЧांрд╡ рдоें рдЕрди्рдп рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рднी рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ै।
рдпрджि рдЖрдк рднी рдЦेрддी рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдкрдХ्рдХी рджैрдиिрдХ рдЖрдп рдХा рдЬрд░िрдпा рдмрдиाрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдЖрдЬ рд╣ी рдЕрдкрдиे рдирдЬ़рджीрдХी рдмैंрдХ рд╢ाрдЦा рд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХрд░ें рдФрд░ рдЕрдкрдиा рдбेрдпрд░ी рдлाрд░्рдо рд╢ुрд░ू рдХрд░ें।
рдЗрд╕ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкोрд╕्рдЯ рдХो рдЕрдкрдиे рдЧांрд╡ рдХे рдкрд╢ुрдкाрд▓рдХ рднाрдЗрдпों, рдбेрдпрд░ी рдоिрдд्рд░ों рдФрд░ рд╡्рд╣ाрдЯ्рд╕рдПрдк рдЧ्рд░ुрдкों рдоें рд╢ेрдпрд░ рдХрд░рдХे рд╕рд╣ी рдмिрдЬрдиेрд╕ рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдоें рдЙрдирдХी рдорджрдж рдХрд░ें!
рдЬрдп рдЬрд╡ाрди ЁЯЩП рдЬрдп рдХिрд╕ाрди ЁЯМ┐
Write ✍️ by alpana
## рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рд╡ाрд▓ (FAQ)
**рдк्рд░.1: рдХ्рдпा рдиाрдмाрд░्рдб рдХी рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХा рдкैрд╕ा рд╕ीрдзे рдоेрд░े рд╣ाрде рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै?**
рдЙ. рдирд╣ीं, рдиाрдмाрд░्рдб рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХी рд░ाрд╢ि рдХिрд╕ाрди рдХो рдирдХрдж рдпा рд╕ीрдзे рдмрдЪрдд рдЦाрддे рдоें рдирд╣ीं рджेрддी। рдпрд╣ рд░ाрд╢ि рдЖрдкрдХे рдмैंрдХ рд▓ोрди рдЦाрддे рд╕े рдЬुрдб़ी рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдЖрдкрдХे рд▓ोрди рдХा рдоूрд▓рдзрди рдФрд░ рдХिрд╢्рддें рдХрдо рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं।
**рдк्рд░.2: рдХ्рдпा рдмिрдиा рдЬ़рдоीрди рд╡ाрд▓े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдбेрдпрд░ी рдлाрд░्рдо рдХे рд▓िрдП рдиाрдмाрд░्рдб рд▓ोрди рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै?**
рдЙ. рдЬी рд╣ां! рдпрджि рдЖрдкрдХे рдкाрд╕ рдЕрдкрдиी рдЬ़рдоीрди рдирд╣ीं рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЖрдкрдиे 5 рд╕े 7 рд╕ाрд▓ рдХे рд▓िрдП рдПрдЧ्рд░ीрдоेंрдЯ (Lease) рдкрд░ рдЬ़рдоीрди рд▓ी рд╣ै, рддो рдЖрдк рдмैंрдХ рдоें рдПрдЧ्рд░ीрдоेंрдЯ рдкेрдкрд░ рдЬрдоा рдХрд░рдХे рд▓ोрди рдкा рд╕рдХрддे рд╣ैं।
**рдк्рд░.3: рдиाрдмाрд░्рдб рдпोрдЬрдиा рдоें рд▓ोрди рдЪुрдХाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрддрдиे рд╕ाрд▓ рдХा рд╕рдордп рдоिрд▓рддा рд╣ै?**
рдЙ. рдмैंрдХ рд▓ोрди рдЪुрдХाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ **3 рд╕े 7 рд╕ाрд▓** рдХा рд╕рдордп рджेрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХे 3 рд╕े 6 рдорд╣ीрдиे рдХा **рдЧ्рд░ेрд╕ рдкीрд░िрдпрдб (Moratorium Period)** рднी рдоिрд▓рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдХिрд╢्рдд рдирд╣ीं рджेрдиी рд╣ोрддी।
**рдк्рд░.4: рдХ्рдпा 2 рдЧाрдп рдпा 2 рднैंрд╕ рдХे рд▓िрдП рднी рд╕рдм्рд╕िрдбी рдоिрд▓рддी рд╣ै?**
рдЙ. рдЬी рдмिрд▓्рдХुрд▓! рдЖрдк 2 рджुрдзाрд░ू рдкрд╢ुрдУं рдХे рдЫोрдЯे рдпूрдиिрдЯ рд╕े рд▓ेрдХрд░ 10 рдкрд╢ुрдУं рдХे рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдпूрдиिрдЯ рддрдХ рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдоें рдЖрд╡ेрджрди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।


0 рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ