# Poultry Farming Subsidy 2025: рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдо рдЦोрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рд░рдХाрд░ рджे рд░рд╣ी 50% рд╕рдм्рд╕िрдбी! рдЬाрдиें рд▓ोрди рдФрд░ рдЖрд╡ेрджрди рдХी рдкूрд░ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा ।
рдоुрд░्рдЧी рдкाрд▓рди рд╕рдм्рд╕िрдбी рдпोрдЬрдиा
рднाрд░рдд рдоें рдЦाрди-рдкाрди рдХी рдмрджрд▓рддी рдЖрджрддों рдФрд░ рдк्рд░ोрдЯीрди рдХी рдмрдв़рддी рдоांрдЧ рдХे рдХाрд░рдг рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп (Poultry Farming) рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ़्рдпाрджा рдоुрдиाрдлा рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рдХृрд╖ि-рдЙрдж्рдпोрдЧ рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै। рдоुрд░्рдЧी рдХे рдЕंрдбे (Eggs) рдФрд░ рдЪिрдХрди (Broiler Chicken) рдХी рдоांрдЧ рд╢рд╣рд░ों рд╕े рд▓ेрдХрд░ рджूрд░-рджрд░ाрдЬ рдХे рдЧांрд╡ों рддрдХ рд╣рд░ рдоौрд╕рдо рдоें рдмрдиी рд░рд╣рддी рд╣ै।
рдПрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдо рдЪрд▓ाрдиे рд╡ाрд▓ा рд╡्рдпрдХ्рддि рдпा рдХिрд╕ाрди рд╣рд░ рдорд╣ीрдиे ₹50,000 рд╕े рд▓ेрдХрд░ ₹2,00,000 рддрдХ рдХा рдкрдХ्рдХा рдФрд░ рд╢ुрдж्рдз рдоुрдиाрдлा рдХрдоा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рд▓ेрдХिрди 1,000 рд╕े 5,000 рдоुрд░्рдЧिрдпों рдХा рдПрдХ рдЖрдзुрдиिрдХ рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдо рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╢ेрдб рдиिрд░्рдоाрдг, рдСрдЯोрдоैрдЯिрдХ рдлीрдбрд░, рдб्рд░िंрдХрд░ рд╕िрд╕्рдЯрдо, рдЪूрдЬे (Chicks) рдФрд░ рдЪाрд░े (Feed) рдХी рдЦрд░ीрджाрд░ी рдоें ₹5 рд▓ाрдЦ рд╕े ₹25 рд▓ाрдЦ рддрдХ рдХी рднाрд░ी рд╢ुрд░ुрдЖрддी рдкूंрдЬी рдХी рдЬ़рд░ूрд░рдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдЫोрдЯे рдХिрд╕ाрдиों рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЗрддрдиा рдмрдб़ा рдиिрд╡ेрд╢ рдЕрдХेрд▓े рдХрд░рдиा рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं рд╣ोрддा।
рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиे рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдпुрд╡ाрдУं рдХो рд░ोрдЬ़рдЧाрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे **рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ुрдзрди рдоिрд╢рди (NLM) - рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдоिंрдЧ рдпोрдЬрдиा 2025** рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी рд╣ै। рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рдм्рд░ॉрдпрд▓рд░, рд▓ेрдпрд░, рд╣ैрдЪрд░ी рдФрд░ рджेрд╕ी рдоुрд░्рдЧी (рдХрдб़рдХрдиाрде/рдХुрд░ीрдпрд░) рдлाрд░्рдо рдЦोрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рд░рдХाрд░ **50% рдХी рднाрд░ी рд╕ीрдзी рд╕рдм्рд╕िрдбी (₹25 рд▓ाрдЦ рддрдХ рдХा рдЕрдиुрджाрди)** рдФрд░ рдЖрд╕ाрди рдмैंрдХ рд▓ोрди рдк्рд░рджाрди рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै!
। рдЖрдк рдЬाрдиेंрдЧे рдХि рдм्рд░ॉрдпрд▓рд░ рдФрд░ рд▓ेрдпрд░ рдлाрд░्рдо рдоें рдХ्рдпा рдЕंрддрд░ рд╣ै, рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рдХॉрд╕्рдЯ рдФрд░ рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХा рдЧрдгिрдд рдХ्рдпा рд╣ै, рдкाрдд्рд░рддा рдХ्рдпा рд╣ै, рдХाрдЧрдЬाрдд рдХौрди рд╕े рд▓рдЧेंрдЧे рдФрд░ рдСрдирд▓ाрдЗрди рдкोрд░्рдЯрд▓ рд╕े рдЖрд╡ेрджрди рдХैрд╕े рдХрд░рдиा рд╣ै।
## рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рд╡िрдХाрд╕ рдпोрдЬрдиा (NLM Poultry Scheme) рдХ्рдпा рд╣ै?
рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे 'рдордд्рд╕्рдп рдкाрд▓рди, рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рдФрд░ рдбेрдпрд░ी рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп' рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ुрдзрди рдоिрд╢рди (National Livestock Mission - NLM) рдХा рдПрдХ рдоुрдЦ्рдп рдШрдЯрдХ **рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдбेрд╡рд▓рдкрдоेंрдЯ (Poultry Development)** рд╣ै।
рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рджेрд╢ рдоें рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдЙрдд्рдкाрджों (рдЕंрдбे рдФрд░ рдоांрд╕) рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рдмрдв़ाрдиा, рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдирдП рдЙрдж्рдпрдоी рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиा рдФрд░ рдоुрд░्рдЧिрдпों рдХी рдЙрди्рдирдд рдирд╕्рд▓ों (рдЬैрд╕े рдХрдб़рдХрдиाрде, рдЧ्рд░ाрдордк्рд░िрдпा, рдХुрд░ुрдЗрд▓ेрд░) рдХा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рд╡ рд╕ंрд╡рд░्рдзрди рдХрд░рдиा рд╣ै।
рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рддीрди рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╕्рддрд░ों рдкрд░ рд╕рдм्рд╕िрдбी рджी рдЬाрддी рд╣ै:
1. **рдорджрд░ рдЪूрдЬा рдлाрд░्рдо рд╡ рд╣ैрдЪрд░ी (Parent Farm & Hatchery):**
рдЪूрдЬे рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП 50% рд╕рдм्рд╕िрдбी (рдЕрдзिрдХрддрдо ₹25 рд▓ाрдЦ)।
2. **рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рд▓ेрдпрд░/рдм्рд░ॉрдпрд▓рд░ рдлाрд░्рдо (Commercial Poultry Farm):**
5,000 рд╕े 10,000 рдоुрд░्рдЧिрдпों рдХे рдлाрд░्рдо рдкрд░ 50% рд╕рдм्рд╕िрдбी।
3. **рдЫोрдЯे рд╕्рддрд░ рдХा рдоुрд░्рдЧी рдкाрд▓рди (Pashu KCC / NABARD):**
500 рд╕े 1,000 рдоुрд░्рдЧिрдпों рдХे рдлाрд░्рдо рдкрд░ ₹1.60 рд▓ाрдЦ рдХा рдмिрдиा рдЧाрд░ंрдЯी рдмैंрдХ рд▓ोрди рдФрд░ 25% рд╕े 33% рд╕рдм्рд╕िрдбी।
## рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдо рдХे рдк्рд░рдХाрд░: рдм्рд░ॉрдпрд▓рд░ рдмрдиाрдо рд▓ेрдпрд░ рдмрдиाрдо рджेрд╕ी рдоुрд░्рдЧी
рдЖрд╡ेрджрди рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ рддрдп рдХрд░рдиा рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рдЖрдк рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдо рдЦोрд▓рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं:
### 1. рдм्рд░ॉрдпрд▓рд░ рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдо (Broiler Farming - рдоांрд╕ рдЙрдд्рдкाрджрди):
* рдЗрд╕рдоें рдоुрд░्рдЧिрдпों рдХो рдХेрд╡рд▓ **рдоांрд╕ (Chicken Meat)** рдХे рд▓िрдП рдкाрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै।
* рдЪूрдЬा рдХेрд╡рд▓ **40 рд╕े 45 рджिрдиों рдоें** 1.5 рд╕े 2 рдХिрд▓ो рдХा рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдмाрдЬ़ाрд░ рдоें рдмिрдХрдиे рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।
* **рдлाрдпрджे:** рдЗрд╕рдоें рдкूंрдЬी (Capital) рдмрд╣ुрдд рддेрдЬ़ी рд╕े рдШूрдорддी рд╣ै рдФрд░ рд╣рд░ 2 рдорд╣ीрдиे рдоें рдЪрдХ्рд░ рдкूрд░ा рд╣ोрдХрд░ рдоुрдиाрдлा рдоिрд▓рдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै।
### 2. рд▓ेрдпрд░ рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдо (Layer Farming - рдЕंрдбा рдЙрдд्рдкाрджрди):
* рдЗрд╕рдоें рдоुрд░्рдЧिрдпों рдХो рдХेрд╡рд▓ **рдЕंрдбे (Eggs)** рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдкाрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै।
* рдЪूрдЬे 18рд╡ें рд╕рдк्рддाрд╣ рд╕े рдЕंрдбे рджेрдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рд▓рдЧाрддाрд░ **72 рд╕े 78 рд╣рдл्рддों (рдбेрдв़ рд╕ाрд▓)** рддрдХ рдЕंрдбे рджेрддे рд░рд╣рддे рд╣ैं।
* **рдлाрдпрджे:** рдЗрд╕рдоें рд░ोрдЬाрдиा рдЕंрдбे рдмेрдЪрдХрд░ рд╣рд░ рджिрди рдирдХрдж рдЖрдп (Daily Income) рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддी рд╣ै।
### 3. рджेрд╕ी/рдХрдб़рдХрдиाрде рдоुрд░्рдЧी рдлाрд░्рдо (Desi & Kadaknath Farming):
* рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз **'рдХрдб़рдХрдиाрде' (Kadaknath)**, рдХुрд░ुрдЗрд▓ेрд░ рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдордк्рд░िрдпा рдЬैрд╕ी рджेрд╕ी рдирд╕्рд▓ों рдХा рдкाрд▓рди।
* рдЗрдирдХा рдоांрд╕ рдФрд░ рдЕंрдбा рд╕ाрдоाрди्рдп рдоुрд░्рдЧिрдпों рд╕े 2 рд╕े 3 рдЧुрдиा рдЕрдзिрдХ рдХीрдордд рдкрд░ рдмिрдХрддा рд╣ै।
* **рдлाрдпрджे:** рдмीрдоाрд░िрдпों рд╕े рд▓рдб़рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा (Immunity) рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рд░рдЦрд░рдЦाрд╡ рдХा рдЦрд░्рдЪ рдХрдо рдЖрддा рд╣ै।
## рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХा рдЧрдгिрдд: рдЖрдкрдХो рдХिрддрдиा рдкैрд╕ा рдФрд░ рдЫूрдЯ рдоिрд▓ेрдЧी?
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ुрдзрди рдоिрд╢рди (NLM) рдХे рддрд╣рдд рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдоिंрдЧ рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ्рд╕ рдкрд░ рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी 50% рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХा рдм्рдпोрд░ा рдиीрдЪे рджेрдЦें:
| рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдо рдХा рдк्рд░рдХाрд░ / рдХ्рд╖рдорддा | рдХुрд▓ рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд▓ाрдЧрдд (Project Cost) | 50% рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕рдм्рд╕िрдбी (Capital Subsidy) | рдХिрд╕ाрди рдХा рдЕрдкрдиा рдпोрдЧрджाрди + рдмैंрдХ рд▓ोрди |
| **рдкेрд░ेंрдЯ рдлाрд░्рдо + рд╣ैрдЪрд░ी (1000 рдкрдХ्рд╖ी)** | рд▓рдЧрднрдЧ **₹50,00000** (50 рд▓ाрдЦ) | **₹25,00000** (25 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे) | 50% (₹25 рд▓ाрдЦ) |
| **рдХрдорд░्рд╢िрдпрд▓ рд▓ेрдпрд░ рдлाрд░्рдо (5000 рдкрдХ्рд╖ी)** | рд▓рдЧрднрдЧ **₹30,00000** (30 рд▓ाрдЦ) | **₹15,00000** (15 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे) | 50% (₹15 рд▓ाрдЦ) |
| **рдм्рд░ॉрдпрд▓рд░ рдлाрд░्рдо (2000 рдкрдХ्рд╖ी)** | рд▓рдЧрднрдЧ **₹10,00000** (10 рд▓ाрдЦ) | **₹5,00000** (5 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे) | 50% (₹5 рд▓ाрдЦ) |
| **рдЫोрдЯा рджेрд╕ी рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдо (500 рдкрдХ्рд╖ी)** | рд▓рдЧрднрдЧ **₹2,50,000** (2.5 рд▓ाрдЦ) | **₹80,000 рд╕े ₹1,00,000** (рд░ाрдЬ्рдп рдпोрдЬрдиा) | рд╢ेрд╖ рд╕्рд╡рдпं/KCC рд▓ोрди |
## рдпोрдЬрдиा рдХे рд▓िрдП рдкाрдд्рд░рддा рдХी рд╢рд░्рддें (Eligibility)
рдоुрд░्рдЧी рдкाрд▓рди рдпोрдЬрдиा рдХा рд▓ाрдн рдЙрдаाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ेрджрдХ рдХो рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоाрдкрджंрдбों рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा:
* рдЖрд╡ेрджрдХ рднाрд░рдд рдХा рд╕्рдеाрдпी рдиिрд╡ाрд╕ी рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдЙрдо्рд░ 18 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП।
* рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдХिрд╕ाрди, рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдпुрд╡ा, рд╕्рд╡рдпं рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕рдоूрд╣ (SHG), рд╕ंрдпुрдХ्рдд рджेрдпрддा рд╕рдоूрд╣ (JLG), FPO рдФрд░ рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рдЙрдж्рдпрдоी рдкाрдд्рд░ рд╣ैं।
* **рдЬ़рдоीрди рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा:** рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рд╢ेрдб рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдЬ़рдоीрди рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП (рдЕрдкрдиी рдЬ़рдоीрди рд╣ो рдпा рдХрдо рд╕े рдХрдо **7 рд╕े 10 рд╕ाрд▓ рдХे рд░рдЬिрд╕्рдЯрд░्рдб рдкрдЯ्рдЯे/рд▓ीрдЬ़ рдПрдЧ्рд░ीрдоेंрдЯ** рдкрд░ рд╣ो)।
* рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдо рдЖрдмाрджी/рдЧांрд╡ рдХे рдоुрдЦ्рдп рд░िрд╣ाрдЗрд╢ी рдЗрд▓ाрдХे рд╕े рдХрдо рд╕े рдХрдо 500 рдоीрдЯрд░ рджूрд░ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
* рдЖрд╡ेрджрдХ рдХे рдкाрд╕ рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдоिंрдЧ рдХा **рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдк्рд░рдоाрдг рдкрдд्рд░ (Training Certificate)** рд╣ोрдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै।
* рдЖрд╡ेрджрдХ рдХा рдХिрд╕ी рднी рдмैंрдХ рдоें рдбिрдл़ॉрд▓्рдЯрд░ (Bank Defaulter) рд░िрдХॉрд░्рдб рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
## рдЬрд░ूрд░ी рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬों рдХी рд╕ूрдЪी (Documents List)
рдСрдирд▓ाрдЗрди рдкोрд░्рдЯрд▓ рдкрд░ рдЖрд╡ेрджрди рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХाрдЧрдЬाрдд рдХी рд╕ाрдл़ рдлोрдЯोрдХॉрдкी/PDF рддैрдпाрд░ рд░рдЦें:
1. **рдЖрдзाрд░ рдХाрд░्рдб** (рдоोрдмाрдЗрд▓ рдиंрдмрд░ рд╕े рд▓िंрдХ рд╣ोрдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп)
2. **рдкैрди рдХाрд░्рдб** (рдмैंрдХ рд▓ोрди рд╣ेрддु)
3. **рдЬ़рдоीрди рдХे рдХाрдЧрдЬ़:** рдЦрддौрдиी/рдлрд░्рдж рдХी рдк्рд░рддि рдпा рд░рдЬिрд╕्рдЯрд░्рдб рд▓ीрдЬ़ рдПрдЧ्рд░ीрдоेंрдЯ (рдкрдЯ्рдЯा)
4. **рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдоिंрдЧ рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рд╕рд░्рдЯिрдлिрдХेрдЯ:** рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ंрд╕्рдеाрди, KVK рдпा рдХेंрдж्рд░ीрдп рдкрдХ्рд╖ी рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рд╕ंрд╕्рдеाрди (CARI, рдЗрдЬ़्рдЬ़рддрдирдЧрд░) рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी।
5. **рд╡िрд╕्рддृрдд рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд░िрдкोрд░्рдЯ (Detailed Project Report - DPR):** рдЬिрд╕рдоें рд╢ेрдб рдиिрд░्рдоाрдг, рд╣ैрдЪрд░ी, рджाрдиे рдХी рд▓ाрдЧрдд рдФрд░ рдмिрдХ्рд░ी рдХा рд╣िрд╕ाрдм рд╣ो।
6. **рдмैंрдХ рдкाрд╕рдмुрдХ рдХी рдк्рд░рддि** (рдЬिрд╕рдоें рдЖрдзाрд░ рд╕ीрдбिंрдЧ рдФрд░ NPCI рдоैрдкिंрдЧ рдкूрд░ी рд╣ो)
7. **рдЬाрддि рдк्рд░рдоाрдг рдкрдд्рд░:** SC/ST рд╡рд░्рдЧ рдХे рдЖрд╡ेрджрдХों рдХे рд▓िрдП
8. **рдкाрд╕рдкोрд░्рдЯ рд╕ाрдЗрдЬ рдлोрдЯो рдФрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп рдоोрдмाрдЗрд▓ рдиंрдмрд░**
## рдСрдирд▓ाрдЗрди рдЖрд╡ेрджрди рдХैрд╕े рдХрд░ें? Step-by-Step рддрд░ीрдХा
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ुрдзрди рдоिрд╢рди (NLM) рдХे рддрд╣рдд 50% рд╕рдм्рд╕िрдбी рд╡ाрд▓े рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдо рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ेрджрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдСрдирд▓ाрдЗрди рд╣ै:
### рд╕्рдЯेрдк 1: NLM рдХे рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдкोрд░्рдЯрд▓ рдкрд░ рдЬाрдПं
рдЕрдкрдиे рдоोрдмाрдЗрд▓ рдпा рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХे рдм्рд░ाрдЙрдЬ़рд░ рдоें **nlm.udyamimitra.in** рдкोрд░्рдЯрд▓ рдЦोрд▓ें।
### рд╕्рдЯेрдк 2: 'Applicant Registration' рдХрд░ें
рд╣ोрдордкेрдЬ рдкрд░ **"Apply Online"** рдпा **"Applicant Login"** рдкрд░ рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░ें। рдЕрдкрдиा рдиाрдо, рдоोрдмाрдЗрд▓ рдиंрдмрд░, рдИрдоेрд▓ рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдЪुрдирдХрд░ рд░рдЬिрд╕्рдЯ्рд░ेрд╢рди рдкूрд░ा рдХрд░ें।
### рд╕्рдЯेрдк 3: рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдпोрдЬрдиा рдХा рдЪुрдиाрд╡ рдХрд░ें
рд▓ॉрдЧिрди рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдпोрдЬрдиाрдУं рдХी рд╕ूрдЪी рдоें рд╕े **"Sub-Mission on Livestock Development -> Poultry Entrepreneurship Development"** рдХा рдЪрдпрди рдХрд░ें।
### рд╕्рдЯेрдк 4: рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдо рдХ्рд╖рдорддा рдХा рдЪुрдиाрд╡ рдХрд░ें
рдЖрдк рдЬिрддрдиे рдоुрд░्рдЧिрдпों рдХा рдлाрд░्рдо (рдЬैрд╕े рдкेрд░ेंрдЯ рдлाрд░्рдо, рд╣ैрдЪрд░ी рдпा рдм्рд░ॉрдпрд▓рд░/рд▓ेрдпрд░ рдпूрдиिрдЯ) рдЦोрд▓рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рдЙрд╕рдХा рдЪुрдиाрд╡ рдХрд░ें।
### рд╕्рдЯेрдк 5: рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд░िрдкोрд░्рдЯ (DPR) рдФрд░ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдЕрдкрд▓ोрдб рдХрд░ें
рдлॉрд░्рдо рдоें рдЕрдкрдиी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЬाрдирдХाрд░ी, рдмैंрдХ рдЦाрддा рдФрд░ рдЬ़рдоीрди рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рднрд░ें। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдЕрдкрдиी DPR, рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рд╕рд░्рдЯिрдлिрдХेрдЯ, рдЖрдзाрд░ рдХाрд░्рдб, рдкैрди рдХाрд░्рдб рдФрд░ рдЬ़рдоीрди рдХी рдЦрддौрдиी рдХी PDF рдлाрдЗрд▓ рдЕрдкрд▓ोрдб рдХрд░ें।
### рд╕्рдЯेрдк 6: рдлॉрд░्рдо рд╕рдмрдоिрдЯ рдХрд░ें рдФрд░ рднौрддिрдХ рд╕рдд्рдпाрдкрди
рдлॉрд░्рдо рд╕рдмрдоिрдЯ рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рд░ाрдЬ्рдп рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рд╡िрднाрдЧ (State Animal Husbandry Department) рдФрд░ рдмैंрдХ рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ी рдЖрдкрдХे рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд╡ рд╕्рдерд▓ рдХी рдЬांрдЪ рдХрд░ेंрдЧे।
### рд╕्рдЯेрдк 7: рд▓ोрди рдкाрд╕ рдФрд░ рд╕рдм्рд╕िрдбी рдЯ्рд░ांрд╕рдлрд░
рд╕рдд्рдпाрдкрди рд╕рдлрд▓ рд╣ोрдиे рдкрд░ рдмैंрдХ рдЖрдкрдХे 50% рд▓ोрди рдХो рдоंрдЬूрд░ рдХрд░ेрдЧा। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा 50% рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХी рдкрд╣рд▓ी рдХिрд╢्рдд рд╕ीрдзे рдЖрдкрдХे рдмैंрдХ рд▓ोрди рдЦाрддे (Subsidy Reserve Account) рдоें рднेрдЬ рджी рдЬाрдПрдЧी।
> **рдиोрдЯ (рдЫोрдЯे рдлाрд░्рдо рдХे рд▓िрдП):**
рдпрджि рдЖрдк 500 рд╕े 1000 рдоुрд░्рдЧिрдпों рдХा рдЫोрдЯा рдлाрд░्рдо рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдЖрдк рдЕрдкрдиे рдЬिрд▓े рдХे **рдоुрдЦ्рдп рдкрд╢ुрдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдЕрдзिрдХाрд░ी (CVO)** рдХे рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдпा рдЕрдкрдиे рдм्рд▓ॉрдХ рдХे рдирдЬ़рджीрдХी **рдХृрд╖ि рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХेंрдж्рд░ (KVK)** рдоें рдЬाрдХрд░ рдСрдлрд▓ाрдЗрди рдлॉрд░्рдо рдЬрдоा рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
## ⚠️ рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдо рд╢ुрд░ू рдХрд░рддे рд╕рдордп рдЗрди 3 рдЧрд▓рддिрдпों рд╕े рдмрдЪें!
1. **рдмाрдпो-рд╕िрдХ्рдпोрд░िрдЯी (Biosecurity) рдоें рд▓ाрдкрд░рд╡ाрд╣ी рди рдмрд░рддें:**
рдоुрд░्рдЧिрдпों рдоें рд░ाрдиीрдЦेрдд (Ranikhet), рдмрд░्рдб рдл्рд▓ू (Bird Flu) рдФрд░ рдЖрдИрдмीрдбी (IBD) рдЬैрд╕ी рдШाрддрдХ рдмीрдоाрд░िрдпां рдЖрддी рд╣ैं। рдлाрд░्рдо рдоें рдмाрд╣рд░ी рд▓ोрдЧों рдХा рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдмंрдж рд░рдЦें рдФрд░ рд╕рдордп рдкрд░ **рд╡ैрдХ्рд╕ीрдиेрд╢рди (рдЯीрдХाрдХрд░рдг)** рдЬ़рд░ूрд░ рдХрд░рд╡ाрдПं।
2. **рджाрдиा (Feed) рдк्рд░рдмंрдзрди рд╕рд╣ी рд░рдЦें:**
рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдоिंрдЧ рдХे рдХुрд▓ рдЦрд░्рдЪ рдХा 70% рд╣िрд╕्рд╕ा рдоुрд░्рдЧिрдпों рдХे рджाрдиे (Feed) рдкрд░ рдЖрддा рд╣ै। рдпрджि рдЖрдк рдЕрдкрдиा рджाрдиा рдЦुрдж рдмрдиाрдиे рдХी рдЫोрдЯी рдлीрдб рдоिрд▓ рд▓рдЧाрддे рд╣ैं, рддो рдЖрдкрдХा рдоुрдиाрдлा 20% рддрдХ рдмрдв़ рдЬाрддा рд╣ै।
3. **рдЧрд░्рдоी рдФрд░ рд╡ेंрдЯिрд▓ेрд╢рди рдХा рдз्рдпाрди рд░рдЦें:**
рдЧрд░्рдоिрдпों рдоें рддाрдкрдоाрди 35°C рд╕े рдКрдкрд░ рдЬाрдиे рдкрд░ рдоुрд░्рдЧिрдпां рдорд░рдиे рд▓рдЧрддी рд╣ैं। рд╢ेрдб рдоें **рдлॉрдЧрд░्рд╕ (Foggers/рдлрд╡्рд╡ाрд░े) рдФрд░ рдПрдЧ्рдЬॉрд╕्рдЯ рдкंрдЦे** рдЬ़рд░ूрд░ рд▓рдЧрд╡ाрдПं।
## рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рд╡ाрд▓ (FAQ)
**рдк्рд░.1: 50% рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХा рдкैрд╕ा рдХрдм рдФрд░ рдХैрд╕े рдоिрд▓рддा рд╣ै?**
рдЙ. NLM рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рд╕рдм्рд╕िрдбी рджो рдХिрд╢्рддों рдоें рджी рдЬाрддी рд╣ै। рдЬрдм рдмैंрдХ рдЖрдкрдХे рд▓ोрди рдХी рдкрд╣рд▓ी рдХिрд╢्рдд рдЬाрд░ी рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдЖрдк рд╢ेрдб рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдкूрд░ा рдХрд░ рд▓ेрддे рд╣ैं, рддो рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХी рдкрд╣рд▓ी рдХिрд╢्рдд (50%) рд╕ीрдзे рдЖрдкрдХे рд▓ोрди рдЦाрддे рдоें рдЯ्рд░ांрд╕рдлрд░ рдХрд░ рджी рдЬाрддी рд╣ै।
**рдк्рд░.2: рдХ्рдпा рдоुрд░्рдЧी рдкाрд▓рди рдХे рд▓िрдП рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдЧाрд░ंрдЯी рдХे рдмैंрдХ рд▓ोрди рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै?**
рдЙ. рдЫोрдЯे рд╕्рддрд░ рдкрд░ **Pashu Kisan Credit Card (рдкрд╢ु KCC / рдордд्рд╕्рдп KCC)** рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े ₹1.60 рд▓ाрдЦ рддрдХ рдХा рд▓ोрди рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдЬ़рдоीрди/рд╕ंрдкрдд्рддि рдХो рдЧिрд░рд╡ी рд░рдЦे рдоाрдд्рд░ 4% рдм्рдпाрдЬ рдкрд░ рдоिрд▓ рдЬाрддा рд╣ै।
**рдк्рд░.3: рдоुрд░्рдЧी рдкाрд▓рди рдХी рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рдХрд╣ाँ рд╕े рд▓ें?**
рдЙ. рдЖрдк рдЕрдкрдиे рдиिрдХрдЯрддрдо **рдХृрд╖ि рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХेंрдж्рд░ (KVK)**, рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рд╡िрднाрдЧ рдпा **рдХेंрдж्рд░ीрдп рдкрдХ्рд╖ी рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рд╕ंрд╕्рдеाрди (CARI, рдЗрдЬ़्рдЬ़рддрдирдЧрд░, рдмрд░ेрд▓ी - рдпूрдкी)** рд╕े 5 рд╕े 7 рджिрдиों рдХी рдоुрдл़्рдд рдпा рди्рдпूрдирддрдо рдлीрд╕ рдоें рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рд▓े рд╕рдХрддे рд╣ैं।
**рдк्рд░.4: 1,000 рдм्рд░ॉрдпрд▓рд░ рдоुрд░्рдЧिрдпों рд╕े рд╣рд░ рдорд╣ीрдиे рдХिрддрдиा рдоुрдиाрдлा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै?**
рдЙ. 1,000 рдм्рд░ॉрдпрд▓рд░ рдоुрд░्рдЧिрдпों рдХे рдПрдХ рд▓ॉрдЯ (45 рджिрди рдХे рдЪрдХ्рд░) рд╕े рд╕рднी рдЦрд░्рдЪे (рдЪूрдЬा, рджाрдиा, рджрд╡ाрдИ, рдмिрдЬрд▓ी) рдиिрдХाрд▓рдиे рдХे рдмाрдж рд▓рдЧрднрдЧ **₹25,000 рд╕े ₹40,000 рддрдХ рдХा рд╢ुрдж्рдз рдоुрдиाрдлा (Net Profit)** рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдХрдоाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
---
## рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖
рдХрдо рдЬ़рдоीрди рдФрд░ рдХрдо рд╕рдордп рдоें рдЕрдкрдиी рдЖрдп рдХो рдХрдИ рдЧुрдиा рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП **рдоुрд░्рдЧी рдкाрд▓рди рдпोрдЬрдиा 2025 (Poultry Farming Scheme - NLM)** рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдпुрд╡ाрдУं рдФрд░ рдХिрд╕ाрдиों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рд╣ी рд▓ाрднрджाрдпрдХ рдмिрдЬрдиेрд╕ рдоॉрдбрд▓ рд╣ै।
рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी 50% рддрдХ рдХी рднाрд░ी рд╕рдм्рд╕िрдбी рдЖрдкрдХे рд╡िрдд्рддीрдп рдЬोрдЦिрдо рдХो рдЖрдзा рдХрд░ рджेрддी рд╣ै। рдпрджि рдЖрдкрдХे рдкाрд╕ рдеोрдб़ी рд╕ी рдЬ़рдоीрди рдФрд░ рдХाрдо рдХрд░рдиे рдХी рд▓рдЧрди рд╣ै, рддो рдЖрдЬ рд╣ी рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдлाрд░्рдоिंрдЧ рдХी рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рд▓ें, рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдмрдирд╡ाрдПं рдФрд░ NLM рдСрдирд▓ाрдЗрди рдкोрд░्рдЯрд▓ рдкрд░ рдЬाрдХрд░ рдЖрд╡ेрджрди рдХрд░ें।
рдЗрд╕ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬाрдирдХाрд░ी рдХो рдЕрдкрдиे рдЧांрд╡ рдХे рдпुрд╡ा рдХिрд╕ाрди рднाрдЗрдпों, рджोрд╕्рддों рдФрд░ рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рд╡्рд╣ाрдЯ्рд╕рдПрдк рдЧ्рд░ुрдкों рдоें рддुрд░ंрдд рд╢ेрдпрд░ рдХрд░ें, рддाрдХि рд╡े рднी рдЕрдкрдиा рдЦुрдж рдХा рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдмिрдЬрдиेрд╕ рд╢ुрд░ू рдХрд░ें।


0 рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ