# Bakri Palan Yojana 2025: рдмрдХрд░ी рдлाрд░्рдо рдЦोрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рд░рдХाрд░ рджे рд░рд╣ी 50% рд╕рдм्рд╕िрдбी! рдЬाрдиें рд▓ोрди рдФрд░ рдЖрд╡ेрджрди рдХी рдкूрд░ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा।
рдХрдо рд▓ाрдЧрдд, рдХрдо рдЬрдЧрд╣ рдФрд░ рдХрдо рдЬोрдЦिрдо рдоें рд╕рдмрд╕े рддेрдЬ़ рдФрд░ рдкрдХ्рдХा рдоुрдиाрдлा рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рдХोрдИ рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рд╣ै **рдмрдХрд░ी рдкाрд▓рди (Goat Farming Business)**। рдмрдХрд░िрдпों рдХो "ATM рдСрдл़ рдкुрдЕрд░" рдпाрдиी рдЧрд░ीрдмों рдХा рдПрдЯीрдПрдо рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЬ़рд░ूрд░рдд рдкрдб़рдиे рдкрд░ рдХिрд╕ाрди рдЗрди्рд╣ें рддुрд░ंрдд рдмेрдЪрдХрд░ рдирдХрдж рдкैрд╕ा рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдмрдХрд░ी рдХे рджूрдз рдХी рдФрд╖рдзीрдп рдоांрдЧ рдФрд░ рдмрдХрд░े рдХे рдоीрдЯ (Mutton) рдХी рдмाрдЬाрд░ рдоें рдмрдв़рддी рдЦрдкрдд рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдХрднी рдоंрджी рдХा рд╢िрдХाрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрддा।
рд▓ेрдХिрди рдПрдХ рдЖрдзुрдиिрдХ рдмрдХрд░ी рдлाрд░्рдо (Goat Farm) рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╢ेрдб рдиिрд░्рдоाрдг, рдЕрдЪ्рдЫी рдирд╕्рд▓ рдХी рдмрдХрд░िрдпों/рдмрдХрд░ों рдХी рдЦрд░ीрдж, рдЪाрд░े рдХी рдорд╢ीрди рдФрд░ рджाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╢ुрд░ुрдЖрддी рдкूंрдЬी рдХी рдЬ़рд░ूрд░рдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдЫोрдЯे рдХिрд╕ाрдиों рдФрд░ рдЧांрд╡ рдХे рдпुрд╡ाрдУं рдХे рдкाрд╕ рдЗрддрдиा рдкैрд╕ा рдПрдХ рд╕ाрде рдирд╣ीं рд╣ोрддा।
рдмрдХрд░ी рдкाрд▓рди рдпोрдЬрдиा। рдЗрд╕ рдкрд░ рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░рдХे рдЖрд╡ेрджрди рдлॉрд░्рдо рднрд░ें।
рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдмрдв़ाрдиे рдФрд░ рдкрд╢ुрдкाрд▓рдХों рдХी рдЖрдп рджोрдЧुрдиी рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХेंрдж्рд░ рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ें рдоिрд▓рдХрд░ **рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ुрдзрди рдоिрд╢рди (National Livestock Mission - NLM / рдмрдХрд░ी рдкाрд▓рди рдпोрдЬрдиा 2025)** рдЪрд▓ा рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдмрдХрд░ी рдлाрд░्рдо рдЦोрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рд░рдХाрд░ **50% рдХी рднाрд░ी рд╕рдм्рд╕िрдбी (₹10 рд▓ाрдЦ рд╕े ₹50 рд▓ाрдЦ рддрдХ рдХा рдЕрдиुрджाрди)** рдФрд░ рдмैंрдХ рд▓ोрди рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ा рд░рд╣ी рд╣ै!
рдЬाрдиेंрдЧे рдХि рдЫोрдЯे рдФрд░ рдмрдб़े рдмрдХрд░ी рдлाрд░्рдо рдкрд░ рдХिрддрдиी рд╕рдм्рд╕िрдбी рдоिрд▓рддी рд╣ै, рдмрдХрд░िрдпों рдХी рд╕рдмрд╕े рдмेрд╣рддрд░ीрди рдирд╕्рд▓ें рдХौрди рд╕ी рд╣ैं, рдкाрдд्рд░рддा рдФрд░ рдХाрдЧрдЬाрдд рдХ्рдпा рд╣ैं рдФрд░ рдСрдирд▓ाрдЗрди рдкोрд░्рдЯрд▓ рд╕े рдЖрд╡ेрджрди рдХैрд╕े рдХрд░рдиा рд╣ै।
## рдмрдХрд░ी рдкाрд▓рди рдпोрдЬрдиा (National Livestock Mission - NLM) рдХ्рдпा рд╣ै?
рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рдФрд░ рдбेрдпрд░ी рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा 'рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ुрдзрди рдоिрд╢рди' (NLM) рдХे рддрд╣рдд рдмрдХрд░ी рдФрд░ рднेрдб़ рдкाрд▓рди рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдпोрдЬрдиा рдЪрд▓ाрдИ рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै।
рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рджेрд╢ рдоें рдоांрд╕ (Mutton) рдФрд░ рджूрдз рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рдмрдв़ाрдиा, рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рд╕े рд╢рд╣рд░ों рдХी рдУрд░ рдкрд▓ाрдпрди рд░ोрдХрдиा рдФрд░ рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдмрдиाрдиा рд╣ै।
рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рджो рд╕्рддрд░ों рдкрд░ рд╕рд╣ाрдпрддा рджी рдЬाрддी рд╣ै:
1. **рдЫोрдЯे рд╕्рддрд░ рдХा рдмрдХрд░ी рдкाрд▓рди (10 рдмрдХрд░िрдпां + 1 рдмрдХрд░ा):**
рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ों рдХी рдкрд╢ुрдзрди рдпोрдЬрдиाрдУं рдФрд░ **Pashu KCC** рдХे рддрд╣рдд ₹50,000 рд╕े ₹1.5 рд▓ाрдЦ рддрдХ рдХा рдЖрд╕ाрди рд▓ोрди рдФрд░ 40% рд╕े 60% рддрдХ рд╕рдм्рд╕िрдбी।
2. **рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рд╕्рддрд░ рдХा рдмрдХрд░ी рдлाрд░्рдо (100 рд╕े 500 рдмрдХрд░िрдпां):**
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ुрдзрди рдоिрд╢рди (NLM) рдХे рддрд╣рдд ₹10 рд▓ाрдЦ рд╕े ₹50 рд▓ाрдЦ рддрдХ рдХे рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рдкрд░ **50% рдХी рд╕ीрдзी рд╕рдм्рд╕िрдбी (Capital Subsidy)**।
## рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХा рдЧрдгिрдд: рдЖрдкрдХो рдХिрддрдиा рдкैрд╕ा рдФрд░ рдЫूрдЯ рдоिрд▓ेрдЧी?
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ुрдзрди рдоिрд╢рди (NLM) рдХे рддрд╣рдд рдмрдХрд░ी рдлाрд░्рдо рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХी рд░ाрд╢ि рддрдп рдХी рдЧрдИ рд╣ै:
| рдмрдХрд░िрдпों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा (рдпूрдиिрдЯ рд╕ाрдЗрдЬ) | рдХुрд▓ рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд▓ाрдЧрдд (Project Cost) | 50% рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕рдм्рд╕िрдбी | рдХिрд╕ाрди рдХा рдЕंрд╢рджाрди + рдмैंрдХ рд▓ोрди |
| **100 рдмрдХрд░िрдпां + 5 рдмрдХрд░े** | рд▓рдЧрднрдЧ **₹20,00000** (20 рд▓ाрдЦ) | **₹10,00000** (10 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे) | 50% (₹10 рд▓ाрдЦ) |
| **200 рдмрдХрд░िрдпां + 10 рдмрдХрд░े** | рд▓рдЧрднрдЧ **₹40,00000** (40 рд▓ाрдЦ) | **₹20,00000** (20 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे) | 50% (₹20 рд▓ाрдЦ) |
| **300 рдмрдХрд░िрдпां + 15 рдмрдХрд░े** | рд▓рдЧрднрдЧ **₹60,00000** (60 рд▓ाрдЦ) | **₹30,00000** (30 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे) | 50% (₹30 рд▓ाрдЦ) |
| **500 рдмрдХрд░िрдпां + 25 рдмрдХрд░े** | рд▓рдЧрднрдЧ **₹1,00,00000** (1 рдХрд░ोрдб़) | **₹50,00000** (50 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे) | 50% (₹50 рд▓ाрдЦ) |
### рдЫोрдЯे рдХिрд╕ाрдиों рдХे рд▓िрдП (10+1 рдпा 20+2 рдпूрдиिрдЯ):
рдпрджि рдЖрдк рдЫोрдЯे рд╕्рддрд░ рдкрд░ 10 рдмрдХрд░िрдпां рдФрд░ 1 рдмрдХрд░ा рд░рдЦрдХрд░ рдлाрд░्рдо рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдХुрд▓ рдЦрд░्рдЪ рд▓рдЧрднрдЧ **₹1.00 рд▓ाрдЦ рд╕े ₹1.50 рд▓ाрдЦ** рдЖрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдкрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рд╡िрднाрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा **40% рд╕े 60% (₹50,000 рд╕े ₹90,000)** рддрдХ рдХी рд╕рдм्рд╕िрдбी рд░ाрдЬ्рдп-рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рджी рдЬाрддी рд╣ै।
## рдЕрдзिрдХ рдоुрдиाрдлे рдХे рд▓िрдП рдмрдХрд░िрдпों рдХी 5 рд╕рдмрд╕े рдмेрд╣рддрд░ीрди рдирд╕्рд▓ें (Best Goat Breeds)
рдмрдХрд░ी рдкाрд▓рди рдоें рд╕рдлрд▓рддा рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддी рд╣ै рдХि рдЖрдк рдЕрдкрдиे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдоौрд╕рдо рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕рд╣ी рдирд╕्рд▓ (Breed) рдХा рдЪрдпрди рдХрд░рддे рд╣ैं рдпा рдирд╣ीं:
1. **рд╕िрд░ोрд╣ी (Sirohi):**
рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди, рдпूрдкी, рдПрдордкी рдФрд░ рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХे рдоैрджाрдиी рд╡ рдЧрд░्рдо рдЗрд▓ाрдХों рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдмेрд╣рддрд░ीрди рдирд╕्рд▓। рдпрд╣ рддेрдЬी рд╕े рд╡рдЬрди рдмрдв़ाрддी рд╣ै।
2. **рдмрд░рдмрд░ी (Barbari):**
рд╕्рдЯॉрд▓ рдлीрдбिंрдЧ (рд╢ेрдб рдХे рдЕंрджрд░ рдмांрдзрдХрд░ рдЦिрд▓ाрдиे) рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдЙрдкрдпुрдХ्рдд। рдпрд╣ рдЫोрдЯे рдЖрдХाрд░ рдХी рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рдПрдХ рдмाрд░ рдоें 2 рд╕े 3 рдмрдЪ्рдЪे рджेрддी рд╣ै।
3. **рдЬрдордиाрдкाрд░ी (Jamunapari):**
рднाрд░рдд рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдФрд░ рджूрдз-рдоांрд╕ рджोрдиों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдирд╕्рд▓। рдпрд╣ рдк्рд░рддिрджिрди 2 рд╕े 3 рд▓ीрдЯрд░ рддрдХ рджूрдз рджेрддी рд╣ै।
4. **рдм्рд▓ैрдХ рдмंрдЧाрд▓ (Black Bengal):**
рдмिрд╣ाрд░, рдЭाрд░рдЦंрдб, рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдФрд░ рдЕрд╕рдо рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдЙрдкрдпुрдХ्рдд। рдЗрд╕рдХा рдоांрд╕ рдмрд╣ुрдд рд╕्рд╡ाрджिрд╖्рдЯ рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рд╕ाрд▓ рдоें рджो рдмाрд░ 2-3 рдмрдЪ्рдЪे рджेрддी рд╣ै।
5. **рдмोрдПрд░ (Boer Breed):**
рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдоीрдЯ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдирд╕्рд▓। рдЗрд╕рдХा рд╡рдЬрди рдмрд╣ुрдд рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़рддा рд╣ै।
## рдпोрдЬрдиा рдХे рд▓िрдП рдкाрдд्рд░рддा рдХी рд╢рд░्рддें (Eligibility)
рдмрдХрд░ी рдкाрд▓рди рд▓ोрди рдФрд░ рд╕рдм्рд╕िрдбी рдпोрдЬрдиा рдХा рд▓ाрдн рдЙрдаाрдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкाрдд्рд░рддा рдоाрдкрджंрдб рдкूрд░े рд╣ोрдиे рдЪाрд╣िрдП:
* рдЖрд╡ेрджрдХ рднाрд░рдд рдХा рд╕्рдеाрдпी рдиिрд╡ाрд╕ी рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдЙрдо्рд░ 18 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП।
* рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдХिрд╕ाрди, рдкрд╢ुрдкाрд▓рдХ, рд╕्рд╡рдпं рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕рдоूрд╣ (SHG), рд╕ंрдпुрдХ्рдд рджेрдпрддा рд╕рдоूрд╣ (JLG), FPO рдФрд░ рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рдЙрдж्рдпрдоी рдкाрдд्рд░ рд╣ैं।
* **рдЬ़рдоीрди рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा:** рдмрдХрд░िрдпों рдХे рд╢ेрдб (Cattle Shed) рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╣рд░े рдЪाрд░े рдХे рд▓िрдП рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдЬ़рдоीрди рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП (рдЕрдкрдиी рдЬ़рдоीрди рд╣ो рдпा рдХрдо рд╕े рдХрдо **7 рд╕े 10 рд╕ाрд▓ рдХे рд░рдЬिрд╕्рдЯрд░्рдб рдкрдЯ्рдЯे/рд▓ीрдЬ़ рдПрдЧ्рд░ीрдоेंрдЯ** рдкрд░ рд╣ो)।
* рдЖрд╡ेрджрдХ рдХे рдкाрд╕ рдмрдХрд░ी рдкाрд▓рди рдХा **рдЕрдиुрднрд╡ рдпा рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдк्рд░рдоाрдг рдкрдд्рд░ (Training Certificate)** рд╣ोрдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै।
* рдЖрд╡ेрджрдХ рдХा рдХिрд╕ी рднी рдмैंрдХ рдоें рдбिрдл़ॉрд▓्рдЯрд░ (Bank Defaulter) рд░िрдХॉрд░्рдб рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
## рдЬрд░ूрд░ी рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬों рдХी рд╕ूрдЪी (Documents List)
рдСрдирд▓ाрдЗрди рдпा рдмैंрдХ рдоें рдЖрд╡ेрджрди рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХाрдЧрдЬाрдд рдХी рд╕ाрдл़ рдлोрдЯोрдХॉрдкी/рд╕्рдХैрди рдХॉрдкी рддैрдпाрд░ рд░рдЦें:
1. **рдЖрдзाрд░ рдХाрд░्рдб** (рдоोрдмाрдЗрд▓ рдиंрдмрд░ рд╕े рд▓िंрдХ рд╣ोрдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп)
2. **рдкैрди рдХाрд░्рдб** (рдмैंрдХ рд▓ोрди рд╣ेрддु)
3. **рдЬ़рдоीрди рдХे рдХाрдЧрдЬ़:** рдЦрддौрдиी/рдлрд░्рдж рдХी рдк्рд░рддि рдпा рд░рдЬिрд╕्рдЯрд░्рдб рд▓ीрдЬ़ рдПрдЧ्рд░ीрдоेंрдЯ (рдкрдЯ्рдЯा)
4. **рдмैंрдХ рдкाрд╕рдмुрдХ рдХी рдк्рд░рддि** (рдЬिрд╕рдоें рдЖрдзाрд░ рд╕ीрдбिंрдЧ рдФрд░ NPCI рдоैрдкिंрдЧ рдкूрд░ी рд╣ो)
5. **рдмрдХрд░ी рдкाрд▓рди рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдк्рд░рдоाрдг рдкрдд्рд░ (Training Certificate):** рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ंрд╕्рдеाрди, KVK рдпा рдХेंрдж्рд░ीрдп рдмрдХрд░ी рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рд╕ंрд╕्рдеाрди (CIRG, рдордЦрджूрдо) рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी।
6. **рд╡िрд╕्рддृрдд рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд░िрдкोрд░्рдЯ (Detailed Project Report - DPR):** рдЬिрд╕рдоें рд╢ेрдб рдиिрд░्рдоाрдг, рдмрдХрд░ी рдЦрд░ीрдж, рдЪाрд░े рдХा рдЦрд░्рдЪ рдФрд░ рдЖрдп рдХा рдм्рдпोрд░ा рд╣ो।
7. **рдЬाрддि рдк्рд░рдоाрдг рдкрдд्рд░:** SC/ST рд╡рд░्рдЧ рдХे рдЖрд╡ेрджрдХों рдХे рд▓िрдП
8. **рдкाрд╕рдкोрд░्рдЯ рд╕ाрдЗрдЬ рдлोрдЯो рдФрд░ рдоोрдмाрдЗрд▓ рдиंрдмрд░**
## рдСрдирд▓ाрдЗрди рдЖрд╡ेрджрди рдХैрд╕े рдХрд░ें? Step-by-Step рддрд░ीрдХा
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ुрдзрди рдоिрд╢рди (NLM) рдХे рддрд╣рдд 50% рд╕рдм्рд╕िрдбी рд╡ाрд▓े рдмрдХрд░ी рдлाрд░्рдо рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ेрджрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдСрдирд▓ाрдЗрди рд╣ै:
### рд╕्рдЯेрдк 1: NLM рдХे рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдкोрд░्рдЯрд▓ рдкрд░ рдЬाрдПं
рдЕрдкрдиे рдоोрдмाрдЗрд▓ рдпा рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХे рдм्рд░ाрдЙрдЬ़рд░ рдоें **nlm.udyamimitra.in** рдкोрд░्рдЯрд▓ рдЦोрд▓ें।
### рд╕्рдЯेрдк 2: 'Applicant Registration' рдХрд░ें
рд╣ोрдордкेрдЬ рдкрд░ **"Apply Online"** рдпा **"Applicant Login"** рдкрд░ рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░ें। рдЕрдкрдиा рдиाрдо, рдоोрдмाрдЗрд▓ рдиंрдмрд░, рдИрдоेрд▓ рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдЪुрдирдХрд░ рд░рдЬिрд╕्рдЯ्рд░ेрд╢рди рдкूрд░ा рдХрд░ें।
### рд╕्рдЯेрдк 3: рдпोрдЬрдиा рдХा рдЪुрдиाрд╡ рдХрд░ें
рд▓ॉрдЧिрди рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдпोрдЬрдиाрдУं рдХी рд╕ूрдЪी рдоें рд╕े **"Sub-Mission on Livestock Development -> Goat/Sheep Entrepreneurship"** рдХा рдЪрдпрди рдХрд░ें।
### рд╕्рдЯेрдк 4: рдмрдХрд░ी рдлाрд░्рдо рдпूрдиिрдЯ рдХा рдЪрдпрди рдХрд░ें
рдЖрдк рдЬिрддрдиे рдмрдХрд░िрдпों рдХा рдлाрд░्рдо рдЦोрд▓рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं (рдЬैрд╕े - 100+5, 200+10 рдпा 500+25 рдпूрдиिрдЯ), рдЙрд╕рдХा рдЪुрдиाрд╡ рдХрд░ें।
### рд╕्рдЯेрдк 5: рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд░िрдкोрд░्рдЯ (DPR) рдФрд░ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдЕрдкрд▓ोрдб рдХрд░ें
рдлॉрд░्рдо рдоें рдЕрдкрдиी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЬाрдирдХाрд░ी, рдмैंрдХ рдЦाрддा рдФрд░ рдЬ़рдоीрди рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рднрд░ें। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдЕрдкрдиी DPR, рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рд╕рд░्рдЯिрдлिрдХेрдЯ, рдЖрдзाрд░ рдХाрд░्рдб, рдкैрди рдХाрд░्рдб рдФрд░ рдЬ़рдоीрди рдХे рдХाрдЧрдЬ़ों рдХी PDF рдлाрдЗрд▓ рдЕрдкрд▓ोрдб рдХрд░ें।
### рд╕्рдЯेрдк 6: рдлॉрд░्рдо рд╕рдмрдоिрдЯ рдХрд░ें рдФрд░ рд╕्рдЯेрдЯ рдмैंрдХ/рдиोрдбрд▓ рдПрдЬेंрд╕ी рдХी рдЬांрдЪ
рдлॉрд░्рдо рд╕рдмрдоिрдЯ рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рд░ाрдЬ्рдп рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рд╡िрднाрдЧ (State Animal Husbandry Department) рдФрд░ рдмैंрдХ рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ी рдЖрдкрдХे рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд╡ рд╕्рдерд▓ рдХा рднौрддिрдХ рд╕рдд्рдпाрдкрди рдХрд░ेंрдЧे।
### рд╕्рдЯेрдк 7: рд▓ोрди рд╕्рд╡ीрдХृрддि рдФрд░ рд╕рдм्рд╕िрдбी рдЯ्рд░ांрд╕рдлрд░
рд╕рдд्рдпाрдкрди рд╕рдлрд▓ рд╣ोрдиे рдкрд░ рдмैंрдХ рдЖрдкрдХे 50% рд▓ोрди рдХो рдкाрд╕ рдХрд░ेрдЧा। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा 50% рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХी рдкрд╣рд▓ी рдХिрд╢्рдд рд╕ीрдзे рдЖрдкрдХे рдмैंрдХ рд▓ोрди рдЦाрддे (Subsidy Reserve Account) рдоें рднेрдЬ рджी рдЬाрдПрдЧी।
> **рдЫोрдЯे рд╕्рддрд░ (10+1) рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ेрджрди:** рдпрджि рдЖрдк 10-20 рдмрдХрд░िрдпों рдХे рд▓िрдП рдЫोрдЯा рд▓ोрди/рд╕рдм्рд╕िрдбी рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдЖрдк рдЕрдкрдиे рдЬिрд▓े рдХे **рдоुрдЦ्рдп рдкрд╢ुрдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдЕрдзिрдХाрд░ी (CDO/CVO)** рдХे рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдпा рдирдЬ़рджीрдХी рдкрд╢ु рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдЬाрдХрд░ рдСрдлрд▓ाрдЗрди рдлॉрд░्рдо рдЬрдоा рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
## ⚠️ рдмрдХрд░ी рдкाрд▓рди рд╢ुрд░ू рдХрд░рддे рд╕рдордп рдЗрди 3 рдЧрд▓рддिрдпों рд╕े рдмрдЪें!
1. **рдмिрдиा рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рдХे рдлाрд░्рдо рд╢ुрд░ू рди рдХрд░ें:** рдмрдХрд░िрдпों рдоें рдкीрдкीрдЖрд░ (PPR), рдИрдЯी (ET) рдФрд░ рдЧोрдЯ рдкॉрдХ्рд╕ рдЬैрд╕ी рдмीрдоाрд░िрдпां рддेрдЬ़ी рд╕े рдлैрд▓рддी рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рдкрд╣рд▓े рдХिрд╕ी рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ंрд╕्рдеाрди (рдЬैрд╕े CIRG рдпा KVK) рд╕े 5 рд╕े 7 рджिрдиों рдХी рдк्рд░ैрдХ्рдЯिрдХрд▓ рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рдЬрд░ूрд░ рд▓ें।
2. **рд╕рд╕्рддे рдХे рдЪрдХ्рдХрд░ рдоें рдЕрд╕्рд╡рд╕्рде рдмрдХрд░िрдпां рди рдЦрд░ीрджें:** рд╣рдоेрд╢ा рдкрд╢ु рдоेрд▓ा рдпा рдкंрдЬीрдХृрдд рдм्рд░ीрдбिंрдЧ рдлाрд░्рдо рд╕े рд╣ी рдмрдХрд░िрдпां рдЦрд░ीрджें। рдЦрд░ीрджрдиे рдХे рддुрд░ंрдд рдмाрдж рдЙрдирдХा **рдЯीрдХाрдХрд░рдг (Vaccination) рдФрд░ рдкेрдЯ рдХे рдХीрдб़ों рдХी рджрд╡ा (Deworming)** рдХрд░рд╡ाрдПं।
3. **рд╢ेрдб рд╣рд╡ाрджाрд░ рдФрд░ рд╕ूрдЦा рд░рдЦें:** рдмрдХрд░िрдпों рдХो рдирдоी рдФрд░ рдЧीрд▓ेрдкрди рд╕े рдирдлрд░рдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдЙрдирдХा рд╢ेрдб рд╣рдоेрд╢ा рдЬ़рдоीрди рд╕े 2-3 рдлीрдЯ рдКंрдЪा (Stilted Shed) рдпा рдкрдХ्рдХा, рд╣рд╡ाрджाрд░ рдФрд░ рд╕ूрдЦा рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
## рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖
рдХрдо рдкूंрдЬी рдоें рдЕрдкрдиा рдЦुрдж рдХा рдПрдХ рд╕рдлрд▓ рдФрд░ рдЯिрдХाрдК рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП **рдмрдХрд░ी рдкाрд▓рди рдпोрдЬрдиा 2025 (NLM Goat Farming Scheme)** рджेрд╢ рдХे рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдпुрд╡ाрдУं рдФрд░ рдХिрд╕ाрдиों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рдпोрдЬрдиा рд╣ै।
рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рджी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी 50% рддрдХ рдХी рднाрд░ी рд╕рдм्рд╕िрдбी рдЖрдкрдХे рд╡िрдд्рддीрдп рдЬोрдЦिрдо рдХो рдЖрдзा рдХрд░ рджेрддी рд╣ै। рдпрджि рдЖрдкрдХे рдкाрд╕ рдеोрдб़ी рд╕ी рдЬ़рдоीрди рдФрд░ рд▓рдЧрди рд╣ै, рддो рдЖрдЬ рд╣ी рдмрдХрд░ी рдкाрд▓рди рдХी рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рд▓ें, рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдмрдирд╡ाрдПं рдФрд░ рдСрдирд▓ाрдЗрди рдкोрд░्рдЯрд▓ рдкрд░ рдЬाрдХрд░ рдЖрд╡ेрджрди рдХрд░ें।
## рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рд╡ाрд▓ (FAQ)
**рдк्рд░.1: 50% рдХी рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХा рдкैрд╕ा рдХрдм рдФрд░ рдХैрд╕े рдоिрд▓рддा рд╣ै?**
рдЙ. NLM рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рд╕рдм्рд╕िрдбी рджो рдХिрд╢्рддों (50% + 50%) рдоें рджी рдЬाрддी рд╣ै। рдЬрдм рдмैंрдХ рдЖрдкрдХे рд▓ोрди рдХी рдкрд╣рд▓ी рдХिрд╢्рдд рдЬाрд░ी рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдЖрдк рд╢ेрдб рдиिрд░्рдоाрдг рдкूрд░ा рдХрд░ рд▓ेрддे рд╣ैं, рддो рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХी рдкрд╣рд▓ी рдХिрд╢्рдд рд╕ीрдзे рдЖрдкрдХे рд▓ोрди рдЦाрддे рдоें рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।
**рдк्рд░.2: рдХ्рдпा рдмрдХрд░ी рдкाрд▓рди рдХे рд▓िрдП рдмैंрдХ рд╕े рдмिрдиा рдЧाрд░ंрдЯी рдХे рд▓ोрди рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै?**
рдЙ. рдЫोрдЯे рд╕्рддрд░ рдкрд░ **Pashu Kisan Credit Card (рдкрд╢ु KCC)** рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े ₹1.60 рд▓ाрдЦ рддрдХ рдХा рд▓ोрди рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдЧाрд░ंрдЯी (Collateral Security) рдХे рдоाрдд्рд░ 4% рдм्рдпाрдЬ рдкрд░ рдоिрд▓ рдЬाрддा рд╣ै।
**рдк्рд░.3: 100 рдмрдХрд░िрдпों рдХे рдлाрд░्рдо рд╕े рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рдХिрддрдиा рдоुрдиाрдлा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै?**
рдЙ. 100 рдмрдХрд░िрдпों рдХा рдлाрд░्рдо рд╕рд╣ी рддрд░ीрдХे рд╕े рдЪрд▓ाрдиे рдкрд░ рдк्рд░рддि рд╡рд░्рд╖ рд▓рдЧрднрдЧ 150 рд╕े 200 рдмрдЪ्рдЪे (рдЦрд╕्рд╕ी/рдмрдХрд░े) рддैрдпाрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं। рд╕рднी рдЦрд░्рдЪे (рджाрдиा, рд╣рд░ा рдЪाрд░ा, рджрд╡ाрдИ, рд▓ेрдмрд░) рдиिрдХाрд▓рдиे рдХे рдмाрдж рд╕ाрд▓ाрдиा **₹5 рд▓ाрдЦ рд╕े ₹8 рд▓ाрдЦ рддрдХ рдХा рд╢ुрдж्рдз рдоुрдиाрдлा (Net Profit)** рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।
**рдк्рд░.4: рдмрдХрд░ी рдкाрд▓рди рдХी рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рдХрд╣ां рд╕े рд▓ें?**
рдЙ. рдЖрдк рдЕрдкрдиे рдиिрдХрдЯрддрдо **рдХृрд╖ि рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХेंрдж्рд░ (KVK)**, рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рд╡िрднाрдЧ рдпा рдХेंрдж्рд░ीрдп рдмрдХрд░ी рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рд╕ंрд╕्рдеाрди (CIRG), рдордЦрджूрдо, рдордеुрд░ा (рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢) рд╕े рдоुрдл़्рдд рдпा рдХрдо рдлीрд╕ рдоें рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рд▓े рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдЗрд╕ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬाрдирдХाрд░ी рдХो рдЕрдкрдиे рдЧांрд╡ рдХे рдпुрд╡ा рдХिрд╕ाрди рднाрдЗрдпों, рджोрд╕्рддों рдФрд░ рдкрд╢ुрдкाрд▓рдХ рдЧ्рд░ुрдкों рдоें рд╢ेрдпрд░ рдХрд░рдХे рдирдП рдмिрдЬрдиेрд╕ рд╕े рдЬुрдб़рдиे рдоें рдЙрдирдХी рдорджрдж рдХрд░ें!
Write ✍️ by alpana ЁЯЩП

0 рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ