||ЁЯМ┐ЁЯлЪрдХंрджрдоूрд▓ рдХी рдЦेрддी рдХैрд╕े рдХрд░ें – рдкूрд░ी рдЬाрдирдХाрд░ी. || ЁЯТ░How to Grow Root & Tuber Crops in IndiaЁЯМ┐ЁЯСН||
ЁЯМ▒ рдХंрджрдоूрд▓ рдХी рдЦेрддी рдкूрд░े рджेрд╢ рдоें рдХैрд╕े рдХрд░ें (Complete Guide)
##ЁЯУЭ рдкрд░िрдЪрдп *#
рдХंрджрдоूрд▓ (Root & Tuber Crops) рдЬैрд╕े рдЖрд▓ू, рд╢рдХрд░рдХंрдж, рдЕрд░рдмी, рдЬिрдоीрдХंрдж, рдЧाрдЬрд░, рдоूрд▓ी рдЖрджि рднाрд░рдд рдоें рдмрд╣ुрдд рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдлрд╕рд▓ें рд╣ैं। рдЗрдирдХी рдЦेрддी рдкूрд░े рджेрд╢ рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдоें рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै। рд╕рд╣ी рддрдХрдиीрдХ рдЕрдкрдиाрдХрд░ рдХिрд╕ाрди рдЕрдЪ्рдЫी рдкैрджाрд╡ाрд░ рдФрд░ рдоुрдиाрдлा рдХрдоा рд╕рдХрддे рд╣ैं।
ЁЯМН рдХंрджрдоूрд▓ рдХ्рдпा рд╣ोрддे рд╣ैं?
рдХंрджрдоूрд▓ рд╡े рдлрд╕рд▓ें рд╣ोрддी рд╣ैं рдЬिрдирдХा рдЦाрдиे рдпोрдЧ्рдп рднाрдЧ рдЬрдоीрди рдХे рдЕंрджрд░ рд╣ोрддा рд╣ै।
ЁЯСЙ рдЙрджाрд╣рд░рдг:
рдЖрд▓ू
рд╢рдХрд░рдХंрдж
рдЕрд░рдмी
рдЬिрдоीрдХंрдж
рдЧाрдЬрд░
рдоूрд▓ी
ЁЯМж️ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдФрд░ рдоिрдЯ्рдЯी
✔️ рдЬрд▓рд╡ाрдпु:
рдаंрдбी рдФрд░ рдордз्рдпрдо рддाрдкрдоाрди (15°C – 30°C) рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫा
рдХुрдЫ рдлрд╕рд▓ें (рдЬैрд╕े рд╢рдХрд░рдХंрдж) рдЧрд░्рдо рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рднी рдЙрдЧрддी рд╣ैं
✔️ рдоिрдЯ्рдЯी:
рднुрд░рднुрд░ी рдФрд░ рдЬрд▓ рдиिрдХाрд╕ी рд╡ाрд▓ी рдоिрдЯ्рдЯी
рджोрдордЯ рдоिрдЯ्рдЯी рд╕рдмрд╕े рдмेрд╣рддрд░
pH рд╕्рддрд░: 5.5 – 7.5
ЁЯМ╛ рднूрдоि рдХी рддैрдпाрд░ी
рдЦेрдд рдХो 2-3 рдмाрд░ рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рдЬोрддें
рдЧोрдмрд░ рдХी рдЦाрдж (10-15 рдЯрди рдк्рд░рддि рд╣ेрдХ्рдЯेрдпрд░) рдоिрд▓ाрдПं
рдоिрдЯ्рдЯी рдХो рднुрд░рднुрд░ी рдФрд░ рд╕рдорддрд▓ рдмрдиाрдПं
ЁЯМ▒ рдмुрд╡ाрдИ рдХा рд╕рдордп
| рдлрд╕рд▓ | рдмुрд╡ाрдИ рдХा рд╕рдордп |
|---|---|
| рдЖрд▓ू | рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ – рдирд╡ंрдмрд░ |
| рд╢рдХрд░рдХंрдж | рдЬूрди – рдЬुрд▓ाрдИ |
| рдЕрд░рдмी | рдоाрд░्рдЪ – рдЕрдк्рд░ैрд▓ |
| рдЧाрдЬрд░ | рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ – рджिрд╕ंрдмрд░ |
| рдоूрд▓ी | рдкूрд░े рд╕ाрд▓ (рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЕрдиुрд╕ाрд░) |
ЁЯМ┐ рдмीрдЬ рдФрд░ рд░ोрдкрдг
рдЕрдЪ्рдЫे рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рд╡ाрд▓े рдмीрдЬ рдпा рдХंрдж рдХा рдЪрдпрди рдХрд░ें
рд░ोрдЧрдоुрдХ्рдд рдФрд░ рд╕्рд╡рд╕्рде рдмीрдЬ рд╣ी рд▓рдЧाрдПं
рдЙрдЪिрдд рджूрд░ी рдмрдиाрдП рд░рдЦें (рдлрд╕рд▓ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░)
ЁЯТз рд╕िंрдЪाрдИ рдк्рд░рдмंрдзрди
рдкрд╣рд▓ी рд╕िंрдЪाрдИ рдмुрд╡ाрдИ рдХे рддुрд░ंрдд рдмाрдж рдХрд░ें
рдмाрдж рдоें 7-10 рджिрди рдХे рдЕंрддрд░ाрд▓ рдкрд░ рдкाрдиी рджें
рдЬрд▓рднрд░ाрд╡ рд╕े рдмрдЪाрдПं (рдпрд╣ рдХंрдж рд╕рдб़рдиे рдХा рдХाрд░рдг рдмрдирддा рд╣ै)
ЁЯМ╛ рдЦाрдж рдФрд░ рдЙрд░्рд╡рд░рдХ
рдЧोрдмрд░ рдХी рдЦाрдж рдпा рдХрдо्рдкोрд╕्рдЯ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ें
рдиाрдЗрдЯ्рд░ोрдЬрди, рдлाрд╕्рдлोрд░рд╕, рдкोрдЯाрд╢ рд╕ंрддुрд▓िрдд рдоाрдд्рд░ा рдоें рджें
рдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी рдоें рд╡рд░्рдоी рдХрдо्рдкोрд╕्рдЯ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै
ЁЯРЫ рд░ोрдЧ рдФрд░ рдХीрдЯ рдиिрдпंрдд्рд░рдг
✔️ рдЖрдо рд╕рдорд╕्рдпाрдПं:
рдХंрдж рд╕рдб़рди
рдХीрдЯ рд╣рдорд▓ा (рдХीрдб़े, рджीрдордХ)
✔️ рдЙрдкाрдп:
рдиीрдо рдХा рддेрд▓ рд╕्рдк्рд░े рдХрд░ें
рдлрд╕рд▓ рдЪрдХ्рд░ рдЕрдкрдиाрдПं
рдЬैрд╡िрдХ рдХीрдЯрдиाрд╢рдХ рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ें
✂️ рдлрд╕рд▓ рдХी рдЦुрджाрдИ (Harvesting)
рдлрд╕рд▓ рддैрдпाрд░ рд╣ोрдиे рдкрд░ рдкрдд्рддिрдпां рд╕ूрдЦрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ैं
рд╕ाрд╡рдзाрдиी рд╕े рдЦुрджाрдИ рдХрд░ें
рдХंрдж рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рди рдкрд╣ुंрдЪे
ЁЯТ░ рдЙрдд्рдкाрджрди рдФрд░ рдоुрдиाрдлा
рд╕рд╣ी рджेрдЦрднाрд▓ рд╕े рдЕрдЪ्рдЫी рдкैрджाрд╡ाрд░ рдоिрд▓рддी рд╣ै
рдмाрдЬाрд░ рдоें рд╣рдоेрд╢ा рдоांрдЧ рд░рд╣рддी рд╣ै
рдХрдо рд▓ाрдЧрдд рдоें рдЕрдЪ्рдЫा рд▓ाрдн рд╕ंрднрд╡
ЁЯМЯ рдкूрд░े рджेрд╢ рдоें рдЦेрддी рдХैрд╕े рдХрд░ें?
рднाрд░рдд рдХे рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рд╕ुрдЭाрд╡:
✔️ рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд:
рдЖрд▓ू, рдЧाрдЬрд░, рдоूрд▓ी рдмेрд╣рддрд░
✔️ рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд:
рд╢рдХрд░рдХंрдж, рдЕрд░рдмी, рдЬिрдоीрдХंрдж
✔️ рдкूрд░्рд╡ рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рднाрд░рдд:
рд▓рдЧрднрдЧ рд╕рднी рдХंрджрдоूрд▓ рд╕рдлрд▓
✔️ рдкрд╣ाрдб़ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░:
рдЖрд▓ू рдФрд░ рдЧाрдЬрд░ рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫे
ЁЯУМ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЯिрдк्рд╕
✅ рдЕрдЪ्рдЫी рдЬрд▓ рдиिрдХाрд╕ी рдЬрд░ूрд░ी
✅ рд╕рдордп рдкрд░ рд╕िंрдЪाрдИ
✅ рд░ोрдЧрдоुрдХ्рдд рдмीрдЬ рдХा рдЪрдпрди
✅ рдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी рдЕрдкрдиाрдПं
✅ рдмाрдЬाрд░ рдХी рдоांрдЧ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдлрд╕рд▓ рдЪुрдиें
ЁЯУК рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖
рдХंрджрдоूрд▓ рдХी рдЦेрддी рдкूрд░े рднाрд░рдд рдоें рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рд╕рд╣ी рддрдХрдиीрдХ, рдЕрдЪ्рдЫी рдоिрдЯ्рдЯी рдФрд░ рдЙрдЪिрдд рджेрдЦрднाрд▓ рдЕрдкрдиाрддे рд╣ैं, рддो рдпрд╣ рдЦेрддी рдХрдо рд╕рдордп рдоें рдЕрдЪ्рдЫा рдоुрдиाрдлा рджे рд╕рдХрддी рд╣ै।
ЁЯСЙ рдпрд╣ рдЦेрддी рдЫोрдЯे рдФрд░ рдмрдб़े рдХिрд╕ाрдиों рджोрдиों рдХे рд▓िрдП рдлाрдпрджेрдоं


рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ
рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें